Ανάμεσα στη Ρεβυθούσα, την Ψυττάλεια, τη Ράδα Πειραιά και τον Κόλπο της Ελευσίνας, η Σαλαμίνα ζει εδώ και δεκαετίες σε μια ιδιότυπη πολιορκία. Ένα νησί με τεράστια ιστορική σημασία, με φυσικό πλούτο και ανθρώπους που επέλεξαν να ζουν δίπλα στη θάλασσα, μετατράπηκε σταδιακά στην πίσω αυλή της Αττικής.
Από τη μία πλευρά τα διυλιστήρια, τα ναυπηγεία και οι δεξαμενές καυσίμων. Από την άλλη ο μεγαλύτερος βιολογικός καθαρισμός της χώρας. Και απέναντι, η Ρεβυθούσα με τις εγκαταστάσεις υγροποιημένου φυσικού αερίου και τη συνεχή διέλευση ενεργειακών πλοίων υψηλού κινδύνου. Όλα συγκεντρωμένα γύρω από ένα νησί που ποτέ δεν ρωτήθηκε πραγματικά αν αντέχει άλλο.
Η Σαλαμίνα δεν επιβαρύνθηκε από ένα μόνο έργο. Επιβαρύνθηκε από τη συσσώρευση όλων. Από μια λογική δεκαετιών που αντιμετώπισε τον Σαρωνικό ως βιομηχανική ζώνη και τη Σαλαμίνα ως χώρο χωρίς φωνή και χωρίς πολιτικό κόστος.
Η Ψυττάλεια δέχεται τα λύματα εκατομμυρίων κατοίκων της Αττικής. Η λειτουργία της ασφαλώς συνέβαλε στη βελτίωση του Σαρωνικού σε σχέση με το παρελθόν, όμως το περιβαλλοντικό φορτίο παραμένει τεράστιο. Οι κάτοικοι μιλούν εδώ και χρόνια για οσμές, θαλάσσια επιβάρυνση και συνεχή υποβάθμιση της ποιότητας ζωής. Και ενώ η Σαλαμίνα σηκώνει αυτό το βάρος, πολλές περιοχές του νησιού έμειναν επί χρόνια χωρίς βασικές αποχετευτικές υποδομές.
Την ίδια στιγμή, η Ρεβυθούσα παρουσιάζεται ως έργο εθνικής σημασίας — και πράγματι είναι. Όμως για τους κατοίκους της Σαλαμίνας, το ζήτημα δεν είναι μόνο ενεργειακό. Είναι και θέμα ασφάλειας. Η αποθήκευση και διακίνηση LNG τόσο κοντά σε κατοικημένες περιοχές δημιουργεί εύλογες ανησυχίες για το ενδεχόμενο ενός σοβαρού βιομηχανικού ατυχήματος. Σε μια περιοχή ήδη ασφυκτικά φορτωμένη από ναυτιλιακή και βιομηχανική δραστηριότητα, κάθε νέα εγκατάσταση αυξάνει την πίεση σε ένα οικοσύστημα που δείχνει να έχει φτάσει στα όριά του.
Και μέσα σε όλα αυτά, οι δημοτικές αρχές πέρασαν δεκαετίες σιωπής.
Διοικήσεις άλλαξαν, δήμαρχοι πέρασαν, υποσχέσεις δόθηκαν. Όμως ποτέ δεν διαμορφώθηκε ένα ισχυρό και σταθερό μέτωπο διεκδίκησης για το νησί. Ποτέ δεν υπήρξε μια σοβαρή, μακροπρόθεσμη στρατηγική περιβαλλοντικής προστασίας. Οι περισσότερες αντιδράσεις εξαντλήθηκαν σε ανακοινώσεις, συμβολικές διαμαρτυρίες ή περιστασιακές εντάσεις χωρίς συνέχεια.
Η Σαλαμίνα αντιμετωπίστηκε σαν να έπρεπε απλώς να αντέχει.
Να αντέχει τα πλοία.
Να αντέχει τη ρύπανση.
Να αντέχει τη δυσοσμία.
Να αντέχει την υποβάθμιση.
Να αντέχει την αδιαφορία.
Το πιο ανησυχητικό όμως δεν είναι μόνο η περιβαλλοντική επιβάρυνση. Είναι η σταδιακή εξοικείωση με αυτήν. Η αποδοχή ότι «έτσι είναι η κατάσταση». Ότι ένα νησί απέναντι από τον Πειραιά είναι καταδικασμένο να λειτουργεί ως αποδέκτης κάθε βαριάς δραστηριότητας που δεν χωρά αλλού.
Κι όμως, η Σαλαμίνα δεν είναι μόνο αυτό. Είναι ιστορία, πολιτισμός, θάλασσα, γειτονιές, άνθρωποι. Είναι ένας τόπος που θα μπορούσε να έχει διαφορετική πορεία αν υπήρχε πολιτική βούληση να προστατευθεί πραγματικά.
Το ερώτημα είναι αν αυτή η βούληση θα εμφανιστεί ποτέ ή αν το νησί θα συνεχίσει να πληρώνει το τίμημα της γεωγραφικής του θέσης και της διαχρονικής αδιαφορίας όσων το διοίκησαν.
Ενεργοί Πολίτες Η ελιά της Όρσας
