Όταν το πρόβλημα δεν είναι η χωματερή, αλλά αυτός που την καταγγέλλει

του Γεωργίου Ν. Αθανασίου

Υπάρχουν στιγμές που μια κοινωνία καλείται να αποφασίσει τι θεωρεί πραγματικά σημαντικό. Είναι σημαντικότερο να αποκαλυφθεί ένα περιβαλλοντικό πρόβλημα ή να αναζητηθεί ποιος τόλμησε να το καταγγείλει;

Η υπόθεση του σημείου μεταφόρτωσης απορριμμάτων στη Σαλαμίνα, για το οποίο υποβλήθηκε καταγγελία ότι λειτουργούσε παράνομα και είχε μετατραπεί σε ανεξέλεγκτη χωματερή, γεννά εύλογα ερωτήματα. Ερωτήματα που δεν μπορούν να απαντηθούν με προσωπικές επιθέσεις ή πολιτικές αντιπαραθέσεις, αλλά μόνο με διαφάνεια, έλεγχο και ανάληψη ευθυνών.

Αντί όμως η δημόσια συζήτηση να επικεντρωθεί στην ουσία, δηλαδή στο αν υπήρξε περιβαλλοντική υποβάθμιση και ποιες ήταν οι ευθύνες, φαίνεται ότι στράφηκε στη στοχοποίηση μιας δημοτικής συμβούλου, η οποία φέρεται να συνέβαλε στην ανάδειξη του ζητήματος. Αν αυτό ισχύει, τότε το μήνυμα που εκπέμπεται είναι ιδιαίτερα ανησυχητικό: αντί να εξετάζουμε το πρόβλημα, επιλέγουμε να επιτεθούμε σε εκείνον που το ανέδειξε.

Οι συνέπειες μιας ανεξέλεγκτης χωματερής δεν είναι θεωρητικές. Είναι πραγματικές και πολλές φορές μη αναστρέψιμες. Τα στραγγίσματα των απορριμμάτων μπορούν να μολύνουν το έδαφος και τα υπόγεια νερά. Η αποσύνθεση των οργανικών υλικών παράγει μεθάνιο, ένα αέριο που επιβαρύνει σημαντικά την κλιματική αλλαγή και αυξάνει τον κίνδυνο πυρκαγιών. Η ατμοσφαιρική ρύπανση, οι έντονες οσμές, η συγκέντρωση τρωκτικών και εντόμων και η υποβάθμιση του φυσικού τοπίου επηρεάζουν άμεσα την ποιότητα ζωής των κατοίκων.

Για έναν τόπο όπως η Σαλαμίνα, που διαθέτει μοναδικό φυσικό περιβάλλον και σημαντική ιστορική και πολιτιστική αξία, η προστασία της φύσης δεν αποτελεί πολυτέλεια. Είναι υποχρέωση. Κάθε περιβαλλοντική παράβαση, αν αποδειχθεί ότι υπήρξε, πλήττει όχι μόνο το οικοσύστημα αλλά και την εικόνα του νησιού, την τοπική οικονομία και την εμπιστοσύνη των πολιτών προς τους θεσμούς.

Οι πολίτες δεν περιμένουν από τους αιρετούς να είναι αλάνθαστοι. Περιμένουν όμως να έχουν το θάρρος να αναγνωρίζουν τα λάθη, να δίνουν εξηγήσεις και να εργάζονται για την άμεση αποκατάστασή τους. Η ανάληψη ευθύνης δεν είναι αδυναμία· είναι δείγμα πολιτικής ωριμότητας.

Σε μια δημοκρατική κοινωνία, η κριτική και οι καταγγελίες δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως απειλή. Είναι μηχανισμοί ελέγχου που βοηθούν τη διοίκηση να γίνεται καλύτερη. Όταν όμως εκείνος που επισημαίνει ένα πιθανό πρόβλημα γίνεται ο στόχος της συζήτησης, τότε κινδυνεύουμε να χάσουμε το ουσιαστικό διακύβευμα.

Το πραγματικό ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι ποιος έκανε την καταγγελία. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν προστατεύθηκε το περιβάλλον της Σαλαμίνας όπως επιβάλλει ο νόμος και όπως αξίζουν οι πολίτες της.

Γιατί το περιβάλλον δεν έχει κομματική ταυτότητα. Η προστασία του είναι ευθύνη όλων μας και η λογοδοσία δεν μπορεί ποτέ να αντικαθίσταται από τη στοχοποίηση όσων ζητούν διαφάνεια.