“ΑΠΟΝΤΕΣ” του ΝΙΚΟΥ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΥ
ΠΟΙΚΙΛΗΣ ΥΛΗΣΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ 17 Νοεμβρίου 2026 fonisalaminas
της Κατερίνας Κοφινά
Είναι η κατάλληλη εποχή, και η κατάλληλη ώρα για να γράψω για μια ταινία που ενώ γυρίστηκε πριν τριάντα χρόνια παραμένει επίκαιρη , αγαπημένη και μιλά απευθείας στις καρδιές μας.
Και να πως ξεκινά η ταινία που θα μείνει για πάντα στην καρδιά μας. Ιούνιος 1987. Η Εθνική μπάσκετ θριαμβεύει στο Γιούρο μπάσκετ. Χαρές και γέλια όλη η Ελλάδα στο πόδι. Εκείνο το βράδυ θυμάμαι ,ούτε εγώ είχα κοιμηθεί. Ήμουν στην καφετέρια του Κωστάκη και έπινα ποτά με τον τότε, δικό μου άνθρωπο. Οι Σαλαμίνιοι με καταλαβαίνουν τώρα. Εκείνοι ξέρουν. Και τι κάνει ο Κουλουριότης σκηνοθέτης Νίκος Γραμματικός; Στήνει την δική του παρέα. Έξι άτομα να χαίρονται με την διάκριση της Ελλάδας και να περιμένουν έναν φίλο να γυρίσει. Μια παρέα νεαρών παιδιών που γλεντούσαν , γελούσαν και έπιναν ούζα. Λίγο χταπόδι , τσιγάρα και ιδέες. Όνειρα και σκέψεις. Και αυτή είναι η αρχή. Γιατί η συνέχεια , στα επόμενα εφτά χρόνια από το Γιούρο , στο Μουντιάλ του 1994 , η παρέα εκείνη θα διαλυθεί.


Στην Ελλάδα άμα και ωριμάσεις, το λες, και σα να έχω ανίατη ασθένεια , και άντε σκάψε ένα λάκκο να μπεις μέσα. Η Ελλάδα καταπίνει τους νέους και τα όνειρα τους. Έτσι σου λένε άμα βρεις θέση στο δημόσιο είσαι μια χαρά. Βαρετά. Αλλά μια χαρά. Θα παντρευτείς , ακόμα πιο βαρετά και εντάξει μια χαρά. Και όσο ωριμάζεις η ταφόπλακα είναι έτοιμη και εσύ δε το ξέρεις. Στην εφηβεία, είσαι ένας άλλος άνθρωπος. Με την αφέλεια σου. Με την αθωότητα σου. Με τις ιδέες σου. Και λες εγώ έτσι θα προχωρήσω και μεγαλώνοντας. Αμ δε. Το ίδιο έγινε και με την παρέα των έξι φίλων. Πίστευαν πως θα κρατήσουν τις απόψεις τους και δε θα έκαναν πίσω. Η ζωή όμως δεν είναι αθώα. Είναι σκληρή. Αδιάλλακτη.
Και ο Νίκος Γραμματικός κινηματογραφεί μια ελεγεία , για τους φίλους που χάθηκαν , όταν η εφηβεία τελειώνει. Και καλείσαι να βγεις στην αδυσώπητη ζωή εκεί έξω. Την αληθινή ζωή. Όχι εκείνη του ονειροπόλου. Οι φίλοι, αυτή η παρέα συναντιέται σποραδικά στη Σαλαμίνα. Είναι νησιώτες. Είναι από εκεί. Και στο πέρασμα των εφτά χρόνων ο σκηνοθέτης μας δείχνει πως εξελίσσεται η φιλία τους. Οι ζωές τους , οι σχέσεις τους , και η φιλία τους που φθίνει.

Ο Ραφαηλίδης ονόμασε τον Νίκο Γραμματικό τον πρώτο Έλληνα υπαρξιστή κινηματογραφιστή. Και φυσικά έχει δίκιο. Οι ταινίες του Γραμματικού δε θα γεράσουν ποτέ. Δεν θα ξεχαστούν ποτέ. Γιατί; Γιατί σε όσες δημιούργησε τις έκανε, βάζοντας εκείνον μέσα τους. Γιατί οι ΑΠΟΝΤΕΣ παραμένουν τριάντα χρόνια μετά μοναδικοί. Γιατί μέσα από εκείνους εσύ εκεί έξω, εγώ προσωπικά αυτή την παρέα την έχω βιώσει. Εσύ την έχεις βιώσει. Όλοι μας την έχουμε βιώσει. Γιατί όλοι μας είχαμε μια τέτοια παρέα. Και την χάσαμε. Έμεινε πίσω μόνο ο ονειροπόλος. Μόνο ο ασυμβίβαστος.
Προσωπικά έχω χάσει όχι μια, αλλά δυο παρέες , και τρεις. Θυμάμαι όταν ιδρύσαμε την κινηματογραφική λέσχη στη Σαλαμίνα. Μια παρέα νέων που θέλαμε να δώσουμε την ευκαιρία στο νησί να παιχτούν ταινίες με νόημα. Ταινίες σινεφίλ , και όχι εύκολες και συνηθισμένες. Και είχαμε τόση ενέργεια. Κέφι και πάθος. Και με τα χρόνια η ζωή μας έβαλε σε μια σειρά. Πανεπιστήμιο, δουλειά, οικογένεια. Λίγο, λίγο και φεύγαμε. Δεν είχαμε χρόνο να κάνουμε όνειρα. Η ζωή μας έλεγε να ωριμάσουμε. Είχαμε ένας , ένας υποχρεώσεις. Και έτσι η παρέα χάθηκε. Όπως και στους ΑΠΟΝΤΕΣ γίναμε ΑΠΟΝΤΕΣ από τα όνειρα που πιστέψαμε.

Τριάντα χρόνια μετά το Φεστιβάλ κινηματογράφου της Θεσσαλονίκης βραβεύει τον Νίκο Γραμματικό για το σύνολο της δουλειάς και του έργου του. Και όλη η παρέα εκείνων των τότε άγνωστων ηθοποιών ανεβαίνει στη σκηνή μαζί του. Σα μια παρέα. Γιατί ήταν μια παρέα. Γιατί έγινε η δική μας παρέα. Αυτός είναι ο Νίκος Γραμματικός. Ο φίλος μας . Η παρέα μας. Τι και αν ο χαρταετός δεν πέταξε ποτέ; Τι και αν πέταξε και έπεσε σε μια τραμπάλα; Οι φίλοι δεν ξεχνιούνται. Αλλάζουν , φεύγουν , ωριμάζουν, μα δεν ξεχνιούνται. Γιατί σε όλες αυτές τις παρέες υπάρχει ένα μοναδικό στοιχείο. Υπάρχει ένας που συνεχίζει να ονειρεύεται , και κρατά το άλμπουμ της ζωής καθαρό. Φυλαγμένο με περίσσια αγάπη δίπλα του.
Και ο Νίκος Γραμματικός είναι αυτός που ξέρει να φυλάει καλά τις εικόνες. Τα συναισθήματα , τους φίλους πάνω από όλα.
Αυτό το μικρό μου άρθρο είναι προς τιμήν του αγαπημένου μου Έλληνα σκηνοθέτη. Του Κουλουριώτη κινηματογραφιστή που τιμά το νησί μας. Που όλοι εμείς πρέπει να τιμήσουμε , όχι μόνο δίνοντας το όνομα του, σε ένα στάδιο , σε μια πλατεία. Μα να δούμε τις ταινίες του. Να καταλάβουμε εκείνον ως άνθρωπο. Να γεμίσουμε τον νησί με καθαρό πολιτισμό. Η Σαλαμίνα τις δεκαετίες του πενήντα και εξήντα είχε πολλούς κινηματογράφους. Και έκλεισαν όλοι και γίνανε σούπερ μάρκετ. Έμεινε ένας ο Άνεσις που και εκείνος έκλεισε στο κέντρο του νησιού. Και που εκεί το 1995 όταν η κινηματογραφική μας λέσχη δημιουργήθηκε παίξαμε την πρώτη μας ταινία. Την ΚΛΕΙΣΤΗ ΣΤΡΟΦΗ Του ΝΙΚΟΥ ΓΡΑΜΜΑΤΙΚΟΥ που μας την έφερε ο ίδιος δωρεάν και μίλησε για αυτή.
Και έμεινε το νησί με έναν μόνο κινηματογράφο και αυτός Καλοκαιρινός. Που είναι ο πολιτισμός λοιπόν; Τον κατάπιε και αυτόν η ζωή; Η καθημερινότητα;
Είμαστε όλοι ΜΑΣ ΑΠΟΝΤΕΣ.




