Άνω-κάτω η διατροφική πυραμίδα: Τι λένε οι καρδιολόγοι για τη νέα έμφαση στα λιπαρά
ΥΓΕΙΑ 31 Ιανουαρίου 2026 fonisalaminas
Οι νέες διατροφικές οδηγίες των ΗΠΑ αντανακλούν μια παγκόσμια τάση, η οποία έχει φανεί στα social media, με στροφή αποκλειστικά στα λιπαρά και τις πρωτεΐνες.
Παγκόσμια αίσθηση έχει προκαλέσει η νέα διατροφική πυραμίδα που παρουσίασε το αμερικανικό υπουργείο Υγείας, στην οποία δίνεται έμφαση στην κατανάλωση κόκκινου κρέατος, πρωτεϊνών και λιπαρών.
Η στροφή αυτή από το μέχρι πρότινος παραδοσιακό μοντέλο διατρφοής δεν εκπλήσσει: εδώ και καιρό στα social media τρεντάρουν τάσεις όπως η κρεατοφαγία, η ωμοφαγία και η διαίτα keto, με συνήθως γυμνασμένους άνδρες να δείχνουν πόσο καλό είναι να τρως αποκλειστικά κοπές κόκκινου κρέατος και σκέτο βούτυρο.
Πράγματι, υπάρχει μια λογική πίσω από αυτές τις διαίτες. Ο οργανισμός συνήθως καίει υδατάνθρακες για την καθημερινή του λειτουργία. Όταν οι υδατάνθρακες φεύγουν εντελώς από τη διατροφή, τότε καίγεται λίπος – μια διαδικασία που είναι γνωστή με το όνομα κέτωση.
«Καμπανάκι» από καρδιολόγους
Τι σημαίνει, όμως, στην πράξη να τρώμε υπερβολικά μεγάλη ποσότητα πρωτεΐνης και λίπους;
Οι καρδιολόγοι αναγνωρίζουν ότι ανάμεσα στους παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο καρδιοπάθειας – της κορυφαίας αιτίας θανάτων παγκοσμίως – είναι και η ανθυγεινή διατροφή, η οποία είναι γεμάτη εξευγενισμένα δημητριακά, πρόσθετα σάκχαρα, αλλά και κορεσμένα λίπη που βρίσκονται στο κόκκινο και επεξεργασμένο κρέας και στα πλήρη γαλακτοκομικά.
«Η προώθηση των κορεσμένων λιπαρών και η αύξηση της ποσότητας πρωτεΐνης έρχεται σε αντίθεση με όλη την επιστήμη της διατροφής και της καρδιολογίας», δήλωσε στο CNN ο δρ. Κιμ Γουίλιαμς, πρόεδρος του τμήματος εσωτερικής ιατρικής στο Πανεπιστήμιο του Λούισβιλ στο Κεντάκι.
«Ερευνούμε αυτό το θέμα εδώ και δεκαετίες και γνωρίζουμε οριστικά ότι τα κορεσμένα λιπαρά — όπως το βούτυρο, το ζωικό λίπος από βοδινό, το κόκκινο και επεξεργασμένο κρέας — συνδέονται στενά με περισσότερους θανάτους από καρδιαγγειακή νόσο», σχολιάζει ο ίδιος.
Στην πραγματικότητα, τυχαιοποιημένες ελεγχόμενες κλινικές δοκιμές έχουν διαπιστώσει ότι η αντικατάσταση των κορεσμένων λιπαρών με φυτικά έλαια και έλαια από σπόρους μείωσε τα καρδιαγγειακά νοσήματα κατά περίπου 30%, ποσοστό αντίστοιχο με τα οφέλη των στατινών.
«Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι όταν αφαιρούμε τα κορεσμένα λιπαρά από τη διατροφή και προσθέτουμε πολυακόρεστα και μονοακόρεστα λιπαρά από ψάρια, σπόρους και φυτικές πηγές, σώζουμε ζωές βελτιώνοντας την καρδιαγγειακή υγεία», δήλωσε η δρ. Μόνικα Αγκάρουαλ, επικουρική κλινική αναπληρώτρια καθηγήτρια καρδιαγγειακής ιατρικής στο Πανεπιστήμιο της Φλόριντα στο Γκέινσβιλ.
Aδύνατο να μείνεις στα 10% λιπαρά την ημέρα
Οι νέες διατροφικές οδηγίες προβλέπουν ότι λιγότερο από το 10% των συνολικών ημερήσιων θερμίδων θα πρέπει να προέρχεται από κορεσμένα λιπαρά, όχι πολύ μακριά από τις συστάσεις της Αμερικανικής Καρδιολογικής Εταιρείας (AHA) που θέλουν τα ανθυγιεινά λιπαρά να περιορίζονται σε κάτω από 6%.
Στην πράξη, όμως, ο στόχος του 10% είναι αδύνατος. Για παράδειγμα, το Nutrition Source του Χάρβαρντ δοκίμασε πρόσφατα τις νέες διατροφικές οδηγίες, οι οποίες προτείνουν τρεις μερίδες γαλακτοκομικών την ημέρα.
Με ένα ποτήρι πλήρες γάλα, ένα φλιτζάνι από πλήρες ελληνικό γιαούρτι και ένα κομμάτι τσένταρ, έχουμε ήδη ξεπεράσει το όριο και βρισκόμαστε στα 17 γραμμάρια λιπαρών την ημέρα.
Φανταστείτε αν προσθέσετε σε αυτό και κρέας – ακόμα και πιο υγιεινά πράγματα, όπως το μπιφτέκι – που περιέχει ακόμα περισσότερα λιπαρά.
Ο ρόλος των τρανς λιπαρών στην υγεία της καρδιάς
Τα τρανς λιπαρά θεωρούνται το χειρότερο είδος κορεσμένου λίπους, σύμφωνα με τους ειδικούς, λόγω της σύνδεσής τους με εμφράγματα και εγκεφαλικά.
Παράγονται μέσω μιας βιομηχανικής διαδικασίας κατά την οποία προστίθεται υδρογόνο σε υγρά φυτικά έλαια ώστε να γίνουν πιο στερεά. Είναι φθηνά στην παραγωγή και αυξάνουν τη διάρκεια ζωής των τροφίμων.
Φυσικές πηγές τρανς λιπαρών βρίσκονται στο κρέας, το γάλα, το βούτυρο και το τυρί. Σύφμωνα με τους καρδιολόγους, τα φυσικά τρανς λιπαρά προκαλούν φλεγμονή και οδηγούν σε αθηροσκλήρωση ή σκλήρυνση των αρτηριών
«Το ζωικό λίπος από βοδινό περιέχει τρανς λιπαρά από μηρυκαστικά σε επίπεδα πολύ πάνω από αυτό που θεωρείται ασφαλές. Όταν συνδυάζεται με υψηλά κορεσμένα λιπαρά, όπως σε τηγανητά τρόφιμα ή λιπαρά μπέργκερ, ο συνολικός κίνδυνος είναι σημαντικός», είπε ο Γουίλιαμς.
Τελικά, ποια είναι τα καλά λιπαρά;
Οι καρδιολόγοι κάνουν διαχωρισμό ανάμεσα στα καλά και τα κακά λιπαρά, επισημαίνοντας ότι ποτέ δεν τέθηκε θέμα να μην τρώμε καθόλου ή πολύ λίγο λίπος.
«Όλοι οι τύποι λιπαρών μπορούν να έχουν ρόλο σε μια υγιεινή διατροφή, αλλά η έμφαση είναι στα πολυακόρεστα και μονοακόρεστα λιπαρά. Αυτό έχουν δείξει η μεσογειακή διατροφή και άλλες διατροφές με κυρίαρχο στοιχείο τα φυτικά τρόφιμα», επισημαίνει ο προληπτικός καρδιολόγος δρ. Άντριου Φρίμαν, διευθυντής πρόληψης και ευεξίας καρδιαγγειακής υγείας στο National Jewish Health στο Ντένβερ.
Αντίθετα, εδώ και δεκαετίες υπάρχουν έρευνες για τον αρνητικό ρόλο των κορεσμένων λιπαρών.
Μελέτες έχουν δείξει ότι η μεσογειακή διατροφή μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο για διαβήτη, άνοια, απώλεια μνήμης, κατάθλιψη και καρκίνο του μαστού. Η έρευνα έχει επίσης συνδέσει τη διατροφή αυτή με πιο γερά οστά, χαμηλότερη χοληστερόλη, πιο υγιή καρδιά και μεγαλύτερη διάρκεια ζωής.
Η πυραμίδα της μεσογειακής διατροφής δίνει έμφαση σε φρέσκα φρούτα και λαχανικά, δημητριακά ολικής άλεσης, σπόρους, λίγο ψάρι και ελαιόλαδο που είναι υγιεινό για την καρδιά. Το κόκκινο κρέας και τα γλυκά καταναλώνονται μόνο σε ειδικές περιστάσεις.
ieidiseis.gr
