Σύλληψη Δημάρχου Πάρου για τη φωτιά στον ΧΥΤΑ: Οι ευθύνες, οι νομικές διαστάσεις και τα ερωτήματα για την εφαρμογή του νέου Κώδικα Αυτοδιοίκησης

Μία από τις σοβαρότερες υποθέσεις που έχουν απασχολήσει την Τοπική Αυτοδιοίκηση τα τελευταία χρόνια εξελίσσεται στην Πάρο, μετά τη μεγάλη πυρκαγιά που εκδηλώθηκε στον Χώρο Υγειονομικής Ταφής Απορριμμάτων (ΧΥΤΑ) στο Καμπί. Η υπόθεση δεν περιορίζεται στις περιβαλλοντικές συνέπειες της φωτιάς, αλλά ανοίγει έναν ευρύτερο κύκλο συζήτησης για τις ευθύνες των αιρετών, τη λειτουργία των ΦΟΔΣΑ, τη διαχείριση των απορριμμάτων και κυρίως για την εφαρμογή του νέου Κώδικα Αυτοδιοίκησης.

Οι συλλήψεις μετά την πυρκαγιά

Στο πλαίσιο της αυτόφωρης διαδικασίας συνελήφθησαν:

• ο Δήμαρχος Πάρου Κωνσταντίνος Μπιζάς,
• ο αρμόδιος Αντιδήμαρχος Καθαριότητας,
• ο εργολάβος του φορέα διαχείρισης απορριμμάτων,
• οδηγός απορριμματοφόρου.

Παράλληλα επιβλήθηκε διοικητικό πρόστιμο συνολικού ύψους 8.437,50 ευρώ, ενώ στη συνέχεια όλοι αφέθηκαν ελεύθεροι μετά την εμφάνισή τους ενώπιον του Εισαγγελέα Σύρου. Η ποινική διερεύνηση συνεχίζεται μέσω της τακτικής δικαιοσύνης.

Τι διαπίστωσαν οι αρχές

Η αυτοψία της Πυροσβεστικής και του Κλιμακίου Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού (ΔΑΕΕ) κατέγραψε σειρά σοβαρών παραβάσεων.

---

---

Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, μέσα στον περιφραγμένο χώρο του ΧΥΤΑ είχε δημιουργηθεί μία ανεξέλεγκτη εναπόθεση υλικών, όπου υπήρχαν:

• μεγάλοι όγκοι ανακυκλώσιμων υλικών,
• ξερά χόρτα,
• κλαδιά,
• εύφλεκτα υλικά εκτεθειμένα στις καιρικές συνθήκες.

Οι αρχές εξετάζουν εάν η πυρκαγιά προκλήθηκε από αυτανάφλεξη απορριμμάτων ή από εστία καύσης στο εσωτερικό του όγκου των απορριμμάτων, ενώ η δικογραφία αφορά διερεύνηση ευθυνών για εμπρησμό από αμέλεια ή βαρύτερες πράξεις, ανάλογα με τα πορίσματα της προανάκρισης.

Μεγάλες καταστροφές

Η φωτιά που ξεκίνησε από τον ΧΥΤΑ επεκτάθηκε γρήγορα λόγω των ισχυρών ανέμων.

Οι συνέπειες ήταν ιδιαίτερα σοβαρές:

• κάηκαν χαμηλή βλάστηση,
• αγροτικές καλλιέργειες,
• αποθήκες,
• ζώα,
• τουλάχιστον δύο κατοικίες,
• πραγματοποιήθηκαν εκκενώσεις οικισμών μέσω του 112.

Παρότι το ενεργό μέτωπο τέθηκε υπό έλεγχο, οι πυροσβεστικές δυνάμεις παραμένουν σε επιφυλακή για πιθανές αναζωπυρώσεις.

---

---

Καταγγελίες για χρόνια προβλήματα

Το περιστατικό ανέδειξε και τις χρόνιες δυσλειτουργίες στη διαχείριση απορριμμάτων στην Πάρο.

Σύμφωνα με δημοσιεύματα και καταγγελίες κατοίκων:

• είχε δημιουργηθεί άτυπη χωματερή εντός του ΧΥΤΑ,
• τα ανακυκλώσιμα από τους μπλε κάδους παρέμεναν εκτεθειμένα,
• η ιδιωτική μονάδα διαχείρισης ανακυκλώσιμων δεν λειτουργούσε το τελευταίο διάστημα,
• δεν υπήρχε το προβλεπόμενο προσωπικό λειτουργίας και φύλαξης κατά την εκδήλωση της πυρκαγιάς.

Το αποτέλεσμα ήταν η συσσώρευση μεγάλων ποσοτήτων εύφλεκτων υλικών γύρω από τον χώρο υγειονομικής ταφής.

Ποιος είχε την ευθύνη λειτουργίας του ΧΥΤΑ Πάρου

Η υπόθεση της Πάρου ανέδειξε και ένα κρίσιμο ζήτημα που αφορά το μοντέλο διοίκησης και λειτουργίας των εγκαταστάσεων διαχείρισης απορριμμάτων. Η ευθύνη δεν ασκείται από έναν μόνο φορέα, αλλά κατανέμεται μεταξύ του Φορέα Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων (ΦΟΔΣΑ), του Δήμου και του ιδιώτη αναδόχου που έχει αναλάβει την καθημερινή λειτουργία της εγκατάστασης.

Ο ρόλος του ΦΟΔΣΑ Νοτίου Αιγαίου

Θεσμικά, ο ΧΥΤΑ Πάρου υπάγεται στον Ειδικό Περιφερειακό Διαβαθμιδικό ΦΟΔΣΑ Νοτίου Αιγαίου Α.Ε., ο οποίος αποτελεί τον αρμόδιο φορέα για τον σχεδιασμό, την οργάνωση, τη διαχείριση και την εποπτεία των εγκαταστάσεων διαχείρισης απορριμμάτων στην Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου.

Ο ΦΟΔΣΑ έχει την ευθύνη για τη συνολική λειτουργία των υποδομών, τη συμμόρφωση με την περιβαλλοντική νομοθεσία, καθώς και την εφαρμογή των απαιτούμενων μέτρων ασφαλείας και πυροπροστασίας στις εγκαταστάσεις που διαχειρίζεται.

---

---

Οι αρμοδιότητες του Δήμου Πάρου

Παρά τη μεταφορά της διαχείρισης των εγκαταστάσεων στον ΦΟΔΣΑ, ο Δήμος Πάρου εξακολουθεί να έχει σημαντικές επιχειρησιακές αρμοδιότητες. Είναι υπεύθυνος για τη συλλογή και μεταφορά των αστικών απορριμμάτων, καθώς και για την παράδοση των αποβλήτων και των ανακυκλώσιμων υλικών στον χώρο του ΧΥΤΑ.

Παράλληλα, οι δημοτικές υπηρεσίες έχουν ενεργό ρόλο στην καθημερινή συνεργασία με τον ΦΟΔΣΑ και τον ανάδοχο λειτουργίας, γεγονός που εξηγεί γιατί η δικαστική έρευνα επεκτάθηκε και σε αιρετούς του Δήμου.

Η λειτουργία μέσω ιδιώτη εργολάβου

Η καθημερινή λειτουργία του ΧΥΤΑ είχε ανατεθεί σε ιδιωτική εταιρεία, η οποία είχε αναλάβει τη διαχείριση του χώρου στο πλαίσιο σχετικής σύμβασης με τον ΦΟΔΣΑ. Η εμπλοκή ιδιώτη στη λειτουργία της εγκατάστασης επιβεβαιώνεται και από το γεγονός ότι μεταξύ των συλληφθέντων περιλαμβάνεται και ο υπεύθυνος εργολάβος.

Η συγκεκριμένη εξέλιξη αναδεικνύει ότι η ποινική διερεύνηση δεν περιορίζεται μόνο στα αιρετά όργανα του Δήμου, αλλά εξετάζει συνολικά τις ευθύνες όλων των εμπλεκόμενων στη λειτουργία της εγκατάστασης.

Το ερώτημα είναι γιατί δεν συνελήφθει ο Πρόεδρος του ΦοΔΣΑ κ. Χαζημάρκος που είναι και ο Πρόεδρος και υπεύθυνος για την λειτουργία του κατά το νόμο.

Τι αποκάλυψε η αυτοψία μετά τη φωτιά

Τα πρώτα πορίσματα της Πυροσβεστικής και του Κλιμακίου Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού σκιαγραφούν μια ιδιαίτερα προβληματική εικόνα λειτουργίας του ΧΥΤΑ.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, στον χώρο είχαν συσσωρευθεί ανεξέλεγκτα μεγάλες ποσότητες ανακυκλώσιμων υλικών, ογκωδών αντικειμένων, κλαδιών και ξερής βλάστησης, δημιουργώντας ουσιαστικά μια άτυπη χωματερή μέσα στον περιφραγμένο χώρο της εγκατάστασης. Η εικόνα αυτή θεωρείται ασύμβατη με τις προβλεπόμενες διαδικασίες ασφαλούς λειτουργίας ενός Χώρου Υγειονομικής Ταφής Απορριμμάτων.

Παράλληλα, γίνεται λόγος για σημαντικές ελλείψεις στα μέτρα πυροπροστασίας. Εξετάζεται εάν δεν πραγματοποιούνταν με την απαιτούμενη συχνότητα εργασίες όπως η επιχωμάτωση των απορριμμάτων για την αποτροπή αυτανάφλεξης, η απομάκρυνση εύφλεκτων υλικών, η δημιουργία αντιπυρικών ζωνών και η επαρκής επιτήρηση της εγκατάστασης.

Ένα πρόβλημα που δεν εμφανίστηκε ξαφνικά

Το περιστατικό φαίνεται να αποτελεί την κορύφωση προβλημάτων που είχαν επισημανθεί εδώ και καιρό. Ο ΧΥΤΑ Πάρου λειτουργεί υπό ιδιαίτερα αυξημένες πιέσεις, καθώς κατά τους θερινούς μήνες οι ποσότητες απορριμμάτων πολλαπλασιάζονται λόγω της μεγάλης τουριστικής κίνησης του νησιού.

Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με τις δυσκολίες στη διαχείριση των ανακυκλώσιμων υλικών και την εμπλοκή πολλών διαφορετικών φορέων στη λειτουργία της εγκατάστασης, έχει επανειλημμένα προκαλέσει προβληματισμό για την επάρκεια του υφιστάμενου μοντέλου διαχείρισης. Η δικαστική διερεύνηση αναμένεται πλέον να αποσαφηνίσει εάν οι διαπιστωμένες παραλείψεις οφείλονται σε ατομικές ευθύνες ή αποκαλύπτουν ευρύτερες δυσλειτουργίες του συστήματος διαχείρισης απορριμμάτων στο Νότιο Αιγαίο.

Το νέο άρθρο 712 του Κώδικα Αυτοδιοίκησης δημιουργεί νομικά ερωτήματα

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι η υπόθεση εξελίχθηκε λίγες μόλις εβδομάδες μετά την ψήφιση του νέου Κώδικα Αυτοδιοίκησης.

Το άρθρο 712 εισάγει σημαντικές αλλαγές στην ποινική μεταχείριση των αιρετών.

Κατάργηση του αυτόφωρου

Η σημαντικότερη αλλαγή είναι ότι για πλημμελήματα που φέρονται να τελέστηκαν κατά την άσκηση των καθηκόντων τους δεν εφαρμόζεται η αυτόφωρη διαδικασία για:

• Δημάρχους,
• Αντιδημάρχους,
• Περιφερειάρχες,
• Αντιπεριφερειάρχες.

Αντί της σύλληψης και της άμεσης παραπομπής, ο νόμος προβλέπει ότι η υπόθεση πρέπει να ακολουθεί την τακτική ποινική διαδικασία, με σχηματισμό δικογραφίας, προκαταρκτική εξέταση και μεταγενέστερη κλήση σε απολογία.

Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί εύλογα ερωτήματα σχετικά με την εφαρμογή της αυτόφωρης διαδικασίας στην υπόθεση της Πάρου, εφόσον οι πράξεις που διερευνώνται φαίνεται να συνδέονται άμεσα με την άσκηση των υπηρεσιακών καθηκόντων των αιρετών. Το ζήτημα αναμένεται να απασχολήσει και τη νομική αξιολόγηση της υπόθεσης.

Εκδίκαση από Εφετείο

Το ίδιο άρθρο προβλέπει επίσης ειδική δωσιδικία για δημάρχους και περιφερειάρχες, καθώς οι σχετικές υποθέσεις εκδικάζονται από το αρμόδιο Εφετείο και όχι από τα συνήθη πλημμελειοδικεία.

Ταχεία εκδίκαση προβλέπει και το άρθρο 722

Ο νέος Κώδικας Αυτοδιοίκησης προβλέπει ακόμη ότι οι υποθέσεις που μπορεί να οδηγήσουν σε διοικητική αργία δημάρχων και περιφερειαρχών εκδικάζονται κατά απόλυτη προτεραιότητα, ενώ αναβολές επιτρέπονται μόνο για εξαιρετικούς λόγους.

Στόχος της διάταξης είναι να αποφεύγεται η μακροχρόνια εκκρεμότητα σε υποθέσεις που επηρεάζουν τη λειτουργία των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Παρέμβαση του ΚΚΕ Πάρου

Η Κομματική Οργάνωση Βάσης Πάρου του ΚΚΕ παρενέβη δημόσια μετά τις συλλήψεις, υποστηρίζοντας ότι δεν πρέπει να μετατραπούν οι εργαζόμενοι σε «αποδιοπομπαίους τράγους».

Στην ανακοίνωσή της επισημαίνεται ότι:

• η ιδιωτική μονάδα διαχείρισης ανακυκλώσιμων είχε σταματήσει να λειτουργεί,
• τα ανακυκλώσιμα συσσωρεύονταν αναγκαστικά περιμετρικά του ΧΥΤΑ,
• οι πραγματικές πολιτικές ευθύνες δεν πρέπει να συγκαλυφθούν,
• η ιδιωτικοποίηση της διαχείρισης απορριμμάτων δημιουργεί σοβαρά κενά όταν οι ανάδοχοι αδυνατούν να ανταποκριθούν.

Το ΚΚΕ υποστηρίζει ότι η απόδοση ποινικών ευθυνών στους εργαζόμενους πριν ολοκληρωθεί η διερεύνηση των αιτίων της πυρκαγιάς είναι άδικη και μεταφέρει τις ευθύνες των πολιτικών επιλογών στους τελευταίους κρίκους της αλυσίδας.

Μια υπόθεση με ευρύτερες προεκτάσεις

Η υπόθεση της Πάρου δεν αφορά μόνο μία μεγάλη πυρκαγιά σε έναν ΧΥΤΑ. Αγγίζει κρίσιμα ζητήματα της λειτουργίας της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, όπως η τήρηση των περιβαλλοντικών όρων, η πυρασφάλεια στις εγκαταστάσεις διαχείρισης απορριμμάτων, η εποπτεία των αναδόχων, οι ευθύνες των αιρετών και η εφαρμογή του νέου θεσμικού πλαισίου που εισήγαγε ο Κώδικας Αυτοδιοίκησης.

Η ποινική έρευνα βρίσκεται σε εξέλιξη και μόνο η ολοκλήρωσή της θα αποσαφηνίσει τα ακριβή αίτια της πυρκαγιάς και τις ενδεχόμενες ποινικές ευθύνες των εμπλεκομένων. Παράλληλα, η υπόθεση αναμένεται να αποτελέσει σημείο αναφοράς για την ερμηνεία των νέων διατάξεων του άρθρου 712 σχετικά με την κατάργηση της αυτόφωρης διαδικασίας για τους αιρετούς της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

myota.gr