Δήμος Σαλαμίνας: Η έκθεση ελέγχου δεν είναι “τεχνικό θέμα” — είναι ο λογαριασμός της κακοδιοίκησης. Και η στάση της διοίκησης είναι το πραγματικό πρόβλημα

Γράφει ο Μελάς Νικόλαος

Στο Δημοτικό Συμβούλιο, μετά τη δημοσιοποίηση των στοιχείων της έκθεσης τακτικού διαχειριστικού ελέγχου, ακούστηκαν πράγματα που δεν επιτρέπεται να προσπεραστούν ως «τεχνικές λεπτομέρειες». Γιατί αυτή η έκθεση δεν είναι μια γενική παρατήρηση. Είναι ένας καθρέφτης που δείχνει αν ο Δήμος λειτουργεί με κανόνες, διαφάνεια και οικονομική πειθαρχία — ή αν λειτουργεί με πρόχειρες λύσεις, “εξαιρέσεις” και διαδρομές που κοστίζουν.

Και το συμπέρασμα είναι σκληρό: το σύστημα λειτουργεί μερικώς και χρειάζεται ουσιαστικές βελτιώσεις. Όμως, ακόμα πιο σκληρό —και πολιτικά εξοργιστικό— είναι ότι, μετά από όλα αυτά, η “γραμμή” της δημοτικής αρχής ουσιαστικά μεταφράστηκε σε ένα: «συνεχίζουμε όπως σήμερα, προασπίζοντας τα συμφέροντα του Δήμου».

Ας το πούμε καθαρά: δεν προασπίζεσαι τα συμφέροντα του Δήμου όταν επιλέγεις να συνεχίσεις ένα μοντέλο που ο ίδιος ο έλεγχος περιγράφει ως προβληματικό. Προασπίζεσαι τον Δήμο όταν κόβεις τις διαρροές. Όταν κλείνεις τις τρύπες. Όταν σταματάς να πληρώνεις ακριβότερα για λιγότερη διαφάνεια.

---

---

Τι σημαίνουν όλα αυτά σε απλά ελληνικά: “διαρροή” χρημάτων

Ο μέσος πολίτης δικαίως αναρωτιέται: “Ωραία, και εμένα τι με νοιάζει;”. Τον νοιάζει γιατί εδώ δεν μιλάμε για χαρτιά. Μιλάμε για χρήμα που χάνεται με τρεις βασικούς τρόπους:

1. Πληρώνουμε ακριβότερα επειδή δεν υπάρχει ανταγωνισμός.
   Όταν μια υπηρεσία ή μια προμήθεια δεν βγαίνει σε κανονικό διαγωνισμό, αλλά “σπάει” σε μικρότερα κομμάτια ή πάει με απευθείας αναθέσεις, ο Δήμος ουσιαστικά λέει στην αγορά: δεν χρειάζεται να δώσετε καλύτερη τιμή. Και όταν δεν πιέζεις την τιμή με ανταγωνισμό, σχεδόν πάντα πληρώνεις περισσότερο.
   Δεν είναι θεωρία οικονομικών. Είναι καθημερινή πραγματικότητα: όπως στο σούπερ μάρκετ ψάχνεις προσφορές και συγκρίνεις τιμές, έτσι και ο Δήμος οφείλει να συγκρίνει, όχι να “κλείνει” δουλειές στο όριο.
2. Κινδυνεύουμε να πληρώνουμε “δυο φορές”: μία στον ανάδοχο και μία σε καταλογισμούς/διορθώσεις.
   Η έκθεση μιλά για περιπτώσεις όπου, λόγω ελλιπούς τεκμηρίωσης και διαδικασιών, μπορεί να επιβληθούν σοβαρές δημοσιονομικές διορθώσεις. Αυτό, για τον πολίτη, μεταφράζεται ως εξής: ο Δήμος κάνει μια σύμβαση, πληρώνει, και μετά έρχεται έλεγχος και λέει “δεν ήταν σωστά – επιστρέψτε/χάνετε χρήματα”.
   Το αποτέλεσμα; Πόροι που θα πήγαιναν σε δρόμους, σχολεία, καθαριότητα, καταλήγουν να “εξατμίζονται” σε απώλειες και διορθώσεις.
3. Χάνουμε χρήματα επειδή δεν υπάρχει καθαρό αποτύπωμα και παρακολούθηση.
   Όταν δεν υπάρχουν πλήρεις φάκελοι, παραλαβές, μητρώα έργων και παγίων, όταν δεν έχεις οργανωμένη αποθήκη, όταν δεν κλείνει σωστά το ταμείο, δεν μιλάμε για “γραφειοκρατία”. Μιλάμε για αδυναμία ελέγχου. Και όπου δεν υπάρχει έλεγχος, υπάρχει σπατάλη — είτε από λάθος, είτε από αδιαφορία, είτε από ευκαιρίες που ανοίγουν.

---

---

Η “κατάτμηση” δεν είναι λέξη — είναι μηχανισμός ακρίβειας

Ένα από τα βαριά σημεία είναι η πρακτική του να γίνονται αναθέσεις “κομματιαστά”, κοντά στα όρια, αντί να γίνεται συνολικός προγραμματισμός με διαγωνισμό. Αυτό δεν είναι απλά ζήτημα νομιμότητας. Είναι οικονομικό έγκλημα κατά της λογικής.

Γιατί όταν ο Δήμος έχει πάγιες ανάγκες (οχήματα, συντηρήσεις, υπηρεσίες που επαναλαμβάνονται), το σωστό είναι:
υπολογίζω τις ετήσιες ανάγκες → βγάζω διαγωνισμό → παίρνω καλύτερες τιμές → κλειδώνω κανόνες → ξέρω τι πληρώνω και γιατί.

Το λάθος μοντέλο είναι:
σήμερα ένα κομμάτι, αύριο άλλο, μεθαύριο άλλο — στο όριο — χωρίς πραγματική διαπραγμάτευση τιμής.

Το δεύτερο μοντέλο έχει ένα αποτέλεσμα: κάνει τον Δήμο αδύναμο αγοραστή. Και ο αδύναμος αγοραστής πληρώνει ακριβότερα.

---

---

“Έργα ως υπηρεσίες”: γιατί αυτό κοστίζει

Όταν κάτι που είναι ουσιαστικά έργο περνά ως υπηρεσία, δεν είναι μόνο θέμα “τίτλου”. Είναι θέμα αγοράς και προϋποθέσεων. Άλλα φίλτρα, άλλα κριτήρια, άλλες εγγυήσεις, άλλες ευθύνες.
Στην πράξη, τέτοιες στρεβλώσεις:

• περιορίζουν ποιοι μπορούν να συμμετέχουν,
• μειώνουν τον ανταγωνισμό,
• ανοίγουν χώρο για “εύκολες” αναθέσεις,
• αυξάνουν τον κίνδυνο να πληρώσεις χωρίς τις ασφαλιστικές δικλίδες που έχει ο νόμος για τα έργα.

Και όταν χαλαρώνεις τις δικλίδες, αυξάνεις το ρίσκο. Και το ρίσκο, στο τέλος, γίνεται κόστος.

Ταμείο, πάγια, αποθήκη: τα “βασικά” που δείχνουν αν ένας Δήμος είναι σοβαρός

Ακούγεται μικρό; Δεν είναι. Ο τρόπος που κλείνει το ταμείο, που τηρείται το μητρώο παγίων, που λειτουργεί η αποθήκη, είναι σαν τα βασικά βιβλία σε μια επιχείρηση. Αν μια επιχείρηση δεν ξέρει τι έχει στην αποθήκη της, τι πάγια κατέχει, τι χρήματα έχει στο ταμείο, τότε:

---

---

• κάνει άσκοπες αγορές,
• χάνει υλικά,
• δεν μπορεί να ελέγξει φθορές και απώλειες,
• και τελικά “μπάζει” χρήμα από παντού.

Στον Δήμο αυτά σημαίνουν λιγότερα χρήματα για υπηρεσίες προς τον πολίτη και περισσότερα χρήματα που χάνονται αθόρυβα.

Δικαστικές υποθέσεις: ο κρυφός λογαριασμός που μπορεί να σκάσει

Οι εκκρεμείς δικαστικές υποθέσεις και οι πληρωμές από αποφάσεις είναι από τα πιο επικίνδυνα σημεία για κάθε Δήμο. Γιατί είναι ο “κρυφός λογαριασμός”: μπορεί να εμφανιστεί ξαφνικά και να τινάξει τον προϋπολογισμό.
Αν δεν υπάρχει καθαρή, αξιόπιστη, υπογεγραμμένη εικόνα από τη Νομική Υπηρεσία για το τι εκκρεμεί και ποιος είναι ο κίνδυνος, τότε ο Δήμος δεν μπορεί να προγραμματίσει. Και όταν δεν μπορείς να προγραμματίσεις, καταλήγεις πάλι στα “μπαλώματα”.

Και μετά από όλα αυτά, η διοίκηση είπε: “συνεχίζουμε όπως σήμερα”

Εδώ είναι το πολιτικό αδιέξοδο. Μετά από τόσο σοβαρές επισημάνσεις, η λογική απάντηση θα ήταν:
“Ορίστε σχέδιο συμμόρφωσης, ορίστε χρονοδιάγραμμα, ορίστε αλλαγές στη διαδικασία, ορίστε διαγωνισμοί, ορίστε πλήρης διαφάνεια.”

Αντί γι’ αυτό, αυτό που ακούστηκε ως πρόταση/στάση ήταν στην ουσία:
“Συνεχίζουμε όπως σήμερα, γιατί έτσι προασπίζουμε τα συμφέροντα του Δήμου.”

Όχι. Αυτό δεν είναι προάσπιση. Είναι αυτοακύρωση. Είναι σαν να σου δείχνει ο γιατρός εξετάσεις που λένε “χρειάζεται θεραπεία” κι εσύ να απαντάς “συνεχίζω όπως είμαι, γιατί είμαι καλά”.

Η πραγματικότητα είναι απλή: αν συνεχίσουμε όπως σήμερα, θα πληρώνουμε όπως σήμερα — και πιθανόν χειρότερα.

Τι πρέπει να γίνει τώρα (και να το καταλάβει ο κάθε πολίτης με μια φράση)

Ο Δήμος Σαλαμίνας χρειάζεται σχέδιο διακοπής της σπατάλης. Αυτό σημαίνει:

• Διαγωνισμοί και συμφωνίες-πλαίσιο για πάγιες ανάγκες, για να πέσουν οι τιμές και να υπάρχει ανταγωνισμός.
• Τέλος στις κατατμήσεις και στις “δουλειές στο όριο”, γιατί είναι η συνταγή της ακρίβειας.
• Πλήρεις παραλαβές και φάκελοι έργων: κανένα “κλείνουμε χωρίς χαρτιά”.
• Οργανωμένη αποθήκη και ενημερωμένα πάγια, για να μην αγοράζουμε δύο φορές και να μη χάνονται υλικά.
• Καθαρή εικόνα δικαστικών κινδύνων, γιατί εκεί μπορεί να κρυφτεί η επόμενη οικονομική βόμβα.
• Πλήρης δημοσιοποίηση αποφάσεων, γιατί χωρίς διαφάνεια δεν υπάρχει έλεγχος και χωρίς έλεγχο δεν υπάρχει οικονομία.

Το κρίσιμο δεν είναι να πει η διοίκηση ότι “προασπίζεται τα συμφέροντα του Δήμου”. Το κρίσιμο είναι να το αποδείξει:
με αλλαγή πρακτικών, με χρονοδιάγραμμα, με μετρήσιμα αποτελέσματα.

Γιατί διαφορετικά, η “προάσπιση” μένει μια λέξη. Και η Σαλαμίνα μένει με τον λογαριασμό.

salamina-press.gr