Τα πάνω-κάτω στις κληρονομιές: Τέλος στο «εξ αδιαιρέτου» μετά από 80 χρόνια
ΕΙΔΗΣΕΙΣΕΛΛΑΔΑΚΟΙΝΩΝΙΑ 2 Μαρτίου 2026 fonisalaminas
Μετά από δεκαετίες αμετακίνητου πλαισίου, το κληρονομικό δίκαιο στην Ελλάδα εισέρχεται σε φάση εκτεταμένων μεταρρυθμίσεων, με στόχο να αντιμετωπιστούν χρόνιες δυσλειτουργίες που κρατούν χιλιάδες ακίνητα «παγωμένα» και οικογένειες εγκλωβισμένες σε συγκρούσεις. Οι αλλαγές επικεντρώνονται στην κατάργηση του «εξ αδιαιρέτου», στην αναθεώρηση των ποσοστών κληρονομιάς για συζύγους και παιδιά, αλλά και στην ενίσχυση των δικαιωμάτων συντρόφων που μέχρι σήμερα δεν καλύπτονταν επαρκώς από τη νομοθεσία.
Τέλος στο «εξ αδιαιρέτου» και στα «αδελφομοίρια»
Κεντρικό σημείο των νέων ρυθμίσεων αποτελεί η ουσιαστική κατάργηση της συγκυριότητας εξ αδιαιρέτου, δηλαδή της κατάστασης όπου πολλοί κληρονόμοι αποκτούν ποσοστά στο ίδιο ακίνητο χωρίς δυνατότητα συμφωνίας για την αξιοποίησή του. Το φαινόμενο αυτό έχει οδηγήσει σε μακροχρόνια ακινησία μεγάλου αριθμού περιουσιών.
Με το νέο σύστημα, αντί να μοιράζεται το ποσοστό ιδιοκτησίας μεταξύ των κληρονόμων, ένας εξ αυτών θα αποκτά το ακίνητο και οι υπόλοιποι θα λαμβάνουν χρηματική αποζημίωση ή άλλο περιουσιακό στοιχείο ισόποσης αξίας. Έτσι επιδιώκεται να αποτραπεί η πολυδιάσπαση και να διευκολυνθεί η αξιοποίηση της περιουσίας.
Ενδεικτικά, εάν ένας γονέας αφήσει ακίνητο σε ένα παιδί, το άλλο παιδί δεν θα καθίσταται συγκύριος λόγω νόμιμης μοίρας, αλλά θα αποζημιώνεται οικονομικά ή θα λαμβάνει ισάξιο περιουσιακό στοιχείο. Σε περίπτωση διαφωνίας, ο κληρονόμος θα μπορεί να προσφύγει στο δικαστήριο, το οποίο θα καθορίζει την αποζημίωση και θα επιλύει τη διαφορά.
Στόχος η αποφυγή εγκατάλειψης ακινήτων
Βασικός στόχος των παρεμβάσεων είναι να περιοριστεί ο κατακερματισμός της ιδιοκτησίας σε μικρά ποσοστά, που έχει ως αποτέλεσμα πολλά ακίνητα να μένουν ανεκμετάλλευτα ή εγκαταλελειμμένα για χρόνια. Το νέο πλαίσιο επιχειρεί να δώσει πρακτικές λύσεις σε περιπτώσεις όπου οι κληρονόμοι δεν μπορούν ή δεν επιθυμούν να διαχειριστούν από κοινού την περιουσία.
Αλλαγές στα ποσοστά κληρονομιάς συζύγων και παιδιών
Οι μεταρρυθμίσεις περιλαμβάνουν και αναπροσαρμογή των ποσοστών που λαμβάνει ο επιζών σύζυγος. Συγκεκριμένα:
- όταν υπάρχει ένα παιδί, το ποσοστό του συζύγου αυξάνεται από 25% σε 33%,
- όταν υπάρχουν δύο ή περισσότερα παιδιά, διατηρείται η ισχύουσα αναλογία 25% για τον σύζυγο και 75% για τα παιδιά.
Παράλληλα, θεσπίζεται δικαίωμα παραμονής στην οικογενειακή κατοικία για τον σύντροφο που επιβιώνει, ακόμη και εάν δεν υπάρχει γάμος ή σύμφωνο συμβίωσης. Το δικαίωμα αυτό προβλέπει παραμονή για τουλάχιστον τρία χρόνια, εκτός εάν συμφωνηθεί διαφορετικά με τους κληρονόμους.
Νέα δικαιώματα για συντρόφους χωρίς γάμο
Μία ακόμη σημαντική πρόβλεψη αφορά ζευγάρια που συμβιώνουν χωρίς επίσημη νομική σχέση. Εφόσον δεν υπάρχουν παιδιά ή άλλοι συγγενείς, ο επιζών σύντροφος θα μπορεί να κληρονομεί το σύνολο της περιουσίας, αποτρέποντας τη μεταβίβασή της στο Δημόσιο, όπως συμβαίνει σήμερα.
Νέες δυνατότητες διαχείρισης ακινήτων εν ζωή
Στο νέο πλαίσιο εισάγεται επίσης δυνατότητα για ιδιοκτήτες να μεταβιβάζουν την κατοικία ή το εξοχικό τους όσο βρίσκονται εν ζωή, διατηρώντας όμως το δικαίωμα παραμονής. Ο ιδιοκτήτης θα μπορεί να πουλήσει το ακίνητο, να εισπράξει το τίμημα και να συμφωνήσει με τον αγοραστή ότι θα συνεχίσει να κατοικεί σε αυτό μέχρι το τέλος της ζωής του.
Εναλλακτικά, θα υπάρχει η επιλογή παραμονής με καταβολή ενοικίου, ώστε να αποφεύγεται η μετακόμιση και η ανατροπή της καθημερινότητας.
workenter.gr
