Μια Δημοτική Αρχή χωρίς ίχνος ντροπής

Υπάρχουν στιγμές που η πραγματικότητα είναι τόσο εμφανής, ώστε καμία δικαιολογία δεν μπορεί να την κρύψει. Όταν οι δρόμοι γεμίζουν σακούλες σκουπιδιών, όταν οι δημόσιοι χώροι μετατρέπονται σε εστίες δυσοσμίας και εγκατάλειψης, όταν η εικόνα ενός τόπου θυμίζει περισσότερο χωματερή παρά οργανωμένη κοινωνία, τότε το πρόβλημα δεν είναι μόνο πρακτικό. Είναι βαθιά πολιτικό και ηθικό.

Μια δημοτική αρχή κρίνεται καθημερινά από τα βασικά. Από την καθαριότητα, τη λειτουργία των υπηρεσιών, τη φροντίδα των κοινόχρηστων χώρων και τον σεβασμό προς τους κατοίκους. Δεν αρκούν οι φωτογραφίες, οι ανακοινώσεις και οι δημόσιες σχέσεις όταν η πραγματικότητα βρίσκεται μπροστά στα μάτια όλων.

Το πιο ανησυχητικό δεν είναι μόνο η ύπαρξη του προβλήματος. Είναι η απουσία κάθε ίχνους ντροπής. Η αίσθηση ότι η εικόνα της εγκατάλειψης έχει κανονικοποιηθεί. Ότι η συσσώρευση των απορριμμάτων, η υποβάθμιση του περιβάλλοντος και η καθημερινή ταλαιπωρία των πολιτών αντιμετωπίζονται ως μια συνηθισμένη κατάσταση, για την οποία κανείς δεν αισθάνεται την ανάγκη να λογοδοτήσει.

Η ντροπή στη δημόσια ζωή δεν είναι αδυναμία. Είναι ένδειξη επίγνωσης και ευθύνης. Είναι η παραδοχή ότι κάτι δεν λειτουργεί και ότι απαιτείται άμεση διόρθωση. Όταν όμως η ντροπή απουσιάζει, τη θέση της καταλαμβάνει η αδιαφορία. Και η αδιαφορία είναι ίσως πιο επικίνδυνη από την ανεπάρκεια, γιατί μετατρέπει την αποτυχία σε κανονικότητα.

Οι πολίτες δεν ζητούν θαύματα. Ζητούν τα αυτονόητα: καθαρούς δρόμους, αξιοπρεπείς δημόσιους χώρους και μια διοίκηση που να αναλαμβάνει τις ευθύνες της. Ζητούν να βλέπουν αποτελέσματα αντί για δικαιολογίες και πράξεις αντί για υποσχέσεις. Ένας τόπος που πνίγεται στα σκουπίδια δεν προσβάλλει μόνο την αισθητική. Προσβάλλει την ποιότητα ζωής, τη δημόσια υγεία, την εικόνα του απέναντι στους επισκέπτες και, κυρίως, την αξιοπρέπεια των ανθρώπων που ζουν σε αυτόν. Και όταν η δημοτική αρχή παρακολουθεί αυτή την κατάσταση χωρίς να δείχνει την παραμικρή αίσθηση ευθύνης, τότε το πρόβλημα δεν είναι απλώς τα σκουπίδια. Είναι η ίδια η αντίληψη της διοίκησης για τον δημόσιο χώρο και τον πολίτη.

Η ιστορία δείχνει ότι οι κοινωνίες δεν υποβαθμίζονται από τη μια μέρα στην άλλη. Υποβαθμίζονται όταν οι πολίτες συνηθίζουν το απαράδεκτο και όταν οι αρχές παύουν να αισθάνονται υπόλογες απέναντί τους. Το ερώτημα λοιπόν δεν είναι μόνο πότε θα καθαρίσουν οι δρόμοι. Είναι αν υπάρχει ακόμη η πολιτική και η ηθική ευαισθησία να αναγνωριστεί ότι αυτή η εικόνα αποτελεί ντροπή για όσους έχουν την ευθύνη της διοίκησης.

Σεβάχ ο θαλασσινός