Η ΗΛΙΘΙΟΤΗΤΑ ΩΣ ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΔΥΝΑΜΗ
ΚΟΙΝΩΝΙΑ 27 Οκτωβρίου 2026 fonisalaminas
Υπάρχουν δυνάμεις που καθόρισαν την πορεία της ανθρωπότητας. Η φωτιά, ο τροχός, η γλώσσα, η επιστήμη, η τεχνολογία, η οικονομία, η πολιτική εξουσία.
Υπάρχει όμως και μία δύναμη λιγότερο αναγνωρισμένη, αλλά ίσως περισσότερο αποτελεσματική από όλες τις άλλες.
Η ηλιθιότητα.
Όχι η απλή έλλειψη γνώσης. Η άγνοια μπορεί να θεραπευτεί. Εκείνος που δεν γνωρίζει μπορεί να μάθει. Η ηλιθιότητα, όμως, αρχίζει ακριβώς εκεί όπου η άγνοια αρνείται να αναγνωρίσει τον εαυτό της.
Είναι η βεβαιότητα χωρίς γνώση.
Η γνώμη χωρίς σκέψη.
Η κραυγή που πιστεύει ότι επειδή ακούγεται δυνατά, έχει και δίκιο.
Η ηλιθιότητα δεν χρειάζεται στρατούς για να κατακτήσει έναν κόσμο. Δεν χρειάζεται πυραύλους, τράπεζες ή αυτοκρατορίες.
Χρειάζεται μόνο ανθρώπους πρόθυμους να επαναλαμβάνουν χωρίς να σκέφτονται.
Και αυτούς, δυστυχώς, βρίσκει πάντοτε.
Η ηλιθιότητα είναι ίσως η πιο δημοκρατική δύναμη του πλανήτη. Δεν γνωρίζει κοινωνικές τάξεις, μορφωτικό επίπεδο, εθνικότητα ή ηλικία.
Μπορεί να κατοικεί στο μυαλό ενός αγράμματου, αλλά και πίσω από τους τίτλους ενός πανεπιστημιακού. Μπορεί να φοράει κουστούμι, στολή, γραβάτα ή επιστημονική ποδιά.
Η μόρφωση δεν αποτελεί πάντοτε εμβόλιο εναντίον της.
Διότι μπορεί κάποιος να γνωρίζει χιλιάδες πληροφορίες και παρ’ όλα αυτά να μην έχει μάθει ποτέ να σκέφτεται.
Το πιο επικίνδυνο χαρακτηριστικό της ηλιθιότητας είναι η αυτοπεποίθησή της.
Η αμφιβολία είναι γνώρισμα της σκέψης. Ο σοφός αμφιβάλλει, εξετάζει, αναθεωρεί.
Ο ανόητος είναι βέβαιος.
Έχει απάντηση για τα πάντα, ακόμη και για όσα δεν καταλαβαίνει.
Και όσο λιγότερα γνωρίζει, τόσο λιγότερους λόγους βρίσκει για να αμφιβάλλει.
Στη σύγχρονη εποχή, η ηλιθιότητα απέκτησε κάτι που καμία προηγούμενη γενιά δεν της είχε προσφέρει τόσο απλόχερα.
Ένα μικρόφωνο.
Τα κοινωνικά δίκτυα δεν δημιούργησαν την ανθρώπινη ανοησία. Της έδωσαν όμως ταχύτητα, εμβέλεια και κοινό.
Μια αβάσιμη πληροφορία μπορεί να ταξιδέψει σε ολόκληρο τον πλανήτη μέσα σε λίγα λεπτά. Μια θεωρία χωρίς αποδείξεις μπορεί να αποκτήσει εκατομμύρια πιστούς.
Και μια κραυγή μπορεί να νικήσει έναν ψίθυρο λογικής, όχι επειδή είναι αληθέστερη, αλλά επειδή είναι πιο θεαματική.
Η αλήθεια συχνά χρειάζεται χρόνο.
Η ηλιθιότητα χρειάζεται μόνο ένα κουμπί κοινοποίησης.
Και εδώ βρίσκεται η μεγάλη της δύναμη. Η ηλιθιότητα δεν επιδιώκει να κατανοήσει την πολυπλοκότητα του κόσμου.
Τη φοβάται.
Προτιμά τις απλές εξηγήσεις για δύσκολα προβλήματα. Θέλει έναν ένοχο, έναν εχθρό, μια εύκολη λύση.
Ο κόσμος είναι περίπλοκος.
Η ηλιθιότητα τον απλοποιεί.
Και η απλοποίηση είναι συχνά πιο ελκυστική από την αλήθεια.
Ιστορικά, ο άνθρωπος φοβήθηκε τις μεγάλες δυνάμεις. Τις αυτοκρατορίες, τους δικτάτορες, τα όπλα και τις οικονομικές κρίσεις.
Ίσως όμως θα έπρεπε να φοβάται περισσότερο τη στιγμή κατά την οποία η ηλιθιότητα αποκτά εξουσία και, ακόμη χειρότερα, χειροκρότημα.
Γιατί τότε δεν είναι πλέον ένα προσωπικό ελάττωμα.
Γίνεται κοινωνικό φαινόμενο.
Γίνεται πολιτική.
Γίνεται ιδεολογία.
Γίνεται κανονικότητα.
Και κάπου εδώ αρχίζει η πραγματική της θριαμβευτική πορεία.
Η μεγαλύτερη νίκη της ηλιθιότητας δεν είναι ότι καταφέρνει να κάνει λάθος.
Λάθη κάνουν όλοι.
Η μεγάλη της επιτυχία είναι ότι κάνει λάθος με τέτοια αυτοπεποίθηση, ώστε στο τέλος αρχίζεις να αναρωτιέσαι μήπως εσύ είσαι ο παράλογος.
Και όταν συγκεντρωθεί σε μεγάλους αριθμούς, αποκτά μια παράξενη μεταφυσική ιδιότητα.
Από ηλιθιότητα μετατρέπεται σε «λαϊκή άποψη».
Αν γίνει ακόμη μεγαλύτερη, ονομάζεται «τάση».
Αν αποκτήσει τηλεθέαση, γίνεται «δημόσιος διάλογος».
Και αν καταφέρει να εκλεγεί, τότε…
Συγχαρητήρια.
Απέκτησε και γραφείο.
Στον σύγχρονο κόσμο, δεν χρειάζεται πλέον να γνωρίζεις κάτι για να μιλήσεις γι’ αυτό.
Ούτε να έχεις διαβάσει για να έχεις άποψη.
Ούτε να έχεις καταλάβει για να εξηγήσεις στους άλλους τι συμβαίνει.
Αρκεί να έχεις Wi-Fi.
Και αυτοπεποίθηση.
Κατά προτίμηση περισσότερη αυτοπεποίθηση και λιγότερη γνώση, γιατί η γνώση έχει ένα σοβαρό μειονέκτημα.
Σε κάνει να αμφιβάλλεις.
Η ηλιθιότητα δεν έχει τέτοιες πολυτέλειες.
Είναι αποφασιστική.
Είναι ακούραστη.
Είναι παντού.
Και κυρίως, δεν παραδέχεται ποτέ την ήττα της.
Διότι για να καταλάβεις ότι έκανες κάτι ηλίθιο, χρειάζεται πρώτα να έχεις αρκετή νοημοσύνη ώστε να το αντιληφθείς.
Και κάπου εδώ βρίσκεται το πραγματικό πρόβλημα.
Η ανθρωπότητα ξοδεύει δισεκατομμύρια για τεχνητή νοημοσύνη, ενώ η φυσική ηλιθιότητα εξακολουθεί να λειτουργεί δωρεάν, χωρίς συνδρομή, χωρίς αναβάθμιση και με απεριόριστη παραγωγή περιεχομένου.
Ίσως, λοιπόν, στο μέλλον δεν θα μας κυβερνήσουν οι μηχανές.
Οι μηχανές, τουλάχιστον, χρειάζονται δεδομένα.
Το πραγματικό ερώτημα είναι πόσοι άνθρωποι θα συνεχίσουν να πατούν το κουμπί «κοινοποίηση» πριν προλάβουν να χρησιμοποιήσουν το μοναδικό σύστημα επεξεργασίας δεδομένων που τους δόθηκε δωρεάν κατά τη γέννησή τους.
Τον εγκέφαλο.
Αλλά μην ανησυχείτε.
Αν συνεχίσουμε έτσι, η ηλιθιότητα δεν θα κατακτήσει απλώς τον κόσμο.
Θα γίνει η επίσημη παγκόσμια γλώσσα.
Και το χειρότερο είναι πως θα υπάρχουν εκατομμύρια άνθρωποι που θα το διαβάζουν, θα συμφωνούν απολύτως και θα σχολιάζουν από κάτω
«Επιτέλους, κάποιος τα είπε σωστά»
Γενική Εφημερίδα
