Η ΕΞΑΡΘΡΩΣΗ ΤΟΥ ΓΕΡΜΑΝΙΚΟΥ ΔΙΚΤΥΟΥ ΚΑΤΑΣΚΟΠΕΙΑΣ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΣΤΥΝΟΜΙΑ ΠΟΛΕΩΝ
ΙΣΤΟΡΙΑ 4 Ιανουαρίου 2026 fonisalaminas
Ένα επίλεκτο τμήμα της Αστυνομίας Πόλεων ήταν τα Κέντρα Αλλοδαπών Αθηνών και Πειραιώς. Τα Κέντρα αυτά υπάγονταν στις Υποδιευθύνσεις Γενικής Ασφάλειας των δύο αυτών πόλεων από της συστάσεώς τους το 1936.
Αποστολή των Κέντρων Αλλοδαπών σε μια εποχή που μυστικές υπηρεσίες όπως τις γνωρίζουμε σήμερα δεν υφίσταντο ήταν η αντιμετώπιση της δραστηριότητας των ξένων δικτύων κατασκοπείας που δρούσαν στην Ελλάδα και των συνεργατών τους.
Η εξάρθρωση του δικτύου του Γερμανού κατασκόπου Μπέλλα Ναίμερε την προ του πολέμου του 1940 περίοδο συνιστά μια άγνωστη περίπτωση εθνικής προσφοράς των υπηρεσιών αυτών για την οποία οι τότε πρωταγωνιστές αστυνομικοί δεν εισέπραξαν τίποτε άλλο εκτός από την υπηρεσιακή εύφημο μνεία που τους απενημήθει.
Ο Μπέλλα Ναίμερε ήταν πράκτορας των γερμανικών υπηρεσιών κατασκοπείας που ήρθε στην Ελλάδα το 1935 και ίδρυσε στο Μέγαρο του Μετοχικού ταμείου Στρατού γραφεία εισαγωγών και εξαγωγών γενικού εμπορίου, κυρίως καπνά, σταφίδες, αρωματικά φυτά κτλ. δηλαδή προϊόντα που να δικαιολογούν τη μετακίνηση του ίδιου και των συνεργατών του σε όλη την Ελλάδα. Το πραγματικό του όνομα ήταν Γιόχαν Προχάτσο και ήταν Αξιωματικός ουγγρικής καταγωγής, ειδικά εκπαιδευμένος. Ο Ναίμερε πλήρωνε ακριβά τους πράκτορές του και τους προμήθευε με όλα τα απαραίτητα όπως φωτογραφικές μηχανές κτλ ενώ εκείνοι του μεταβίβαζαν τις πληροφορίες μέσω θυρίδων του ταχυδρομείου όπως διαπιστώθηκε μετά από παρακολούθηση, που είχαν ενοικιαστεί στο όνομα δύο Ελλήνων.
Μια μέρα περιήλθε πληροφορία στον (εικονιζόμενο) τότε Διοικητή Ασφαλείας, Αστυνομικό Διευθυντή Νικόλαο Κατραμπασά ο οποίος ενημέρωσε σχετικά τον προϊστάμενο του 2ου Γραφείου του Κέντρου Αλλοδαπών Αστυνόμο Γεώργιο Οικονομόπουλο. Από εκείνη τη στιγμή τέθηκε σε παρακολούθηση το δίκτυο του Ναίμερε ενώ κατά πάγια τακτική διοχετεύτηκαν ψευδείς και παραπλανητικές πληροφορίες, μέχρι το Νοέμβριο του 1939 οπότε και εκριθη σκόπιμο να εξαρθρωθεί το δίκτυο κατασκοπείας.
Πρώτος συνελλήφθη ένας εκ των πρακτόρων του δικτύου που είχε μεταβεί στη Σούδα για να διαπιστώσει αν υπήρχαν Αγγλικά πλοία εκεί. Μόλις επέστρεψε στον Πειραιά τον έπιασαν και κατά την ανάκριση αποκάλυψε την ταυτότητα όλων όσων γνώριζε και την ανάμειξη του Ναίμερε. Στη συνέχεια συνελήφθησαν και άλλοι πράκτορες καθώς και ο ίδιος ο Ναίμερε ο οποίος κατά την πολυήμερη ανάκριση ουδέν παρεδεχθη.
Οι αξιωματικοί βρέθηκαν σε αδιέξοδο και σκέφτηκαν ότι μόνο αν τον συλλάβουν επ αυτοφώρω θα ήταν σε θέση να τεκμηριώσουν τα σε βάρος τους στοιχεία με τρόπο που να μην διαταραχθούν οι σχέσεις με τη γερμανική πρεσβεία.
Έτσι αποφασίστηκε να διευκολυνθεί η απόδραση του Ναίμερε προκειμένου αυτός να έρθει σε επαφή με τους συνεργάτες του και να συλληφθεί επ’ αυτοφώρω. Ο Ναίμερε πράγματι δραπέτευσε και πήγε κατευθείαν στην γερμανική πρεσβεία όπου και κλείστηκε μέσα ενώ αμέσως τέθηκε σε επιτήρηση η πρεσβεία προκειμένου αυτός να συλληφθεί κατά την έξοδο του. Πληροφορία που έφτασε στην υπηρεσία από πράκτορα μέσα στην πρεσβεία έλεγε ότι οι Γερμανοί προτιθεντο να τον φυγαδεύσουν με διπλωματικό ταχυδρομείο.
Όντως σε λίγες μέρες έφυγε απ την πρεσβεία το ταχυδρομείο, που μεταξύ των σάκων, υπήρχε και κιβώτιο με την επιγραφή Vetraulich (=εμπιστευτικό). Το κιβώτιο συνοδεύτηκε αφανώς μέχρι την Ειδομένη όπου οι αστυνομικοί σκαρφίστηκαν έναν απλούστατο τρόπο να ελεγχθεί το κιβώτιο χωρίς να ανοιχθεί.Με μια μακρυά λεπτή βελόνα κεντήματος άρχισαν να περνάνε τη βελόνα μέσα από μικρά ανοίγματα του κιβωτίου έως ότου κραυγές πόνου ακούστηκαν πράγμα που υποδηλωνε ότι εντός υπήρχε άνθρωπος. Αμέσως ειδοποιήθηκε ο υπουργός Ασφαλείας Μανιαδάκης και ο πρωθυπουργός Μεταξάς οι οποίοι μαζί με δύο διπλωμάτες της γερμανικής πρεσβείας μετέβησαν οδικώς στο σημείο. Κίνδυνος ο έγκλειστος να σκάσει όπως αποδείχθηκε αναμένοντας την πρωθυπουργική πομπή δεν υπήρχε καθότι εντός του κιβωτίου υπήρχε σύστημα αερισμού. Ενώπιον του πρωθυπουργού και των διπλωμάτων το ο Ναίμερε συνελήφθη εκ νέου και μεταφέρθηκε στην Αθήνα. Ο πρέσβης της Γερμανίας Ερμπαχ ζήτησε συγγνώμη και παρακάλεσε στα πλαίσια των καλών ελληνογερμανικων σχέσεων ο Ναίμερε να αφεθεί ελεύθερος όπως και τελικά έγινε. Ο πρωθυπουργός έδωσε εντολή αφού πλέον το δίκτυο είχε εξαρθρωθεί, να απελαθεί.
Ο Ναίμερε θα επέστρεφε στην Ελλάδα μετά την κατάληψη της χώρας ως συνταγματάρχης των SS και συμμετείχε στην καταγραφή των Εβραίων.
Το γεγονός θεωρήθηκε υψίστης Εθνικής σημασίας και ως εκ τούτου τα στελέχη της αστυνομίας έλαβαν ηθικές αμοιβές.
(Το παρών αποτελεί σύνοψη από σχετικό κεφάλαιο του βιβλίου του Αστυνομικού Διευθυντή Ευάγγελου Γιαννακόπουλου “Αστυνομία Πόλεων, ένας επιτυχημένος θεσμός”)
