Αλλαγές φέρνει ο υπό ψήφιση Κώδικας της Αυτοδιοίκησης στην εποπτεία νομιμότητας για τους ΟΤΑ με τον υπουργό Εσωτερικών, Θεόδωρο Λιβάνιο να διαβεβαιώνει τόσο για την επίσπευση των ελέγχων,...
Αλλαγές φέρνει ο υπό ψήφιση Κώδικας της Αυτοδιοίκησης στην εποπτεία νομιμότητας για τους ΟΤΑ με τον υπουργό Εσωτερικών, Θεόδωρο Λιβάνιο να διαβεβαιώνει τόσο για την επίσπευση των ελέγχων, όσο και για την απρόσωπη διαφάνεια, ενώ στοίχημα αποτελεί η ομογενοποίηση των αποφάσεων.
Να σημειωθεί ότι υπάρχουν πάμπολλα παραδείγματα που ο ελεγκτικός μηχανισμός της Αποκεντρωμένης Διοίκησης ανά την Ελλάδα εξέδιδε αντιφατικές αποφάσεις από Δήμο σε Δήμο ή από Περιφέρεια σε Περιφέρεια, που χρειάζονταν νομοθετική ρύθμιση προκειμένου να εφαρμοστούν οι αποφάσεις των ελεγκτικών μηχανισμών, που έκριναν σύννομες τις αποφάσεις των συλλογικών οργάνων των ΟΤΑ.
Με αυτό το σκεπτικό, λοιπόν, στον υπό ψήφιση Κώδικα της Αυτοδιοίκησης συστήνεται και πρόκειται να τεθεί σε εφαρμογή η εποπτεία νομιμότητας των ΟΤΑ.
Οι Υπηρεσίες Εποπτείας Νομιμότητας θα είναι επτά (7) κατά αντιστοιχία των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων με αντίστοιχους επικεφαλής.
Πρόεδρος του Σώματος των Εποπτών Νομιμότητας ορίζεται ο Γενικός Επόπτης Νομιμότητας, ο οποίος θα έχει εξαετή θητεία με δυνατότητα εκτέλεσης δυο θητειών. Το ίδιο ισχύει και για τους επτά (7) επόπτες νομιμότητας. Η επιλογή τους θα γίνεται από το ΑΣΕΠ.
Το νομοθετικό πλαίσιο ορίζει συνεργασία των Εποπτών Νομιμότητας με τους δημόσιους φορείς, ενώ «ο σκοπός της Υπηρεσίας Γενικής Εποπτείας Νομιμότητας ΟΤΑ δεν θίγει την καθ’ ύλη αρμοδιότητα των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων και τη λήψη από αυτές των αναγκαίων μέτρων για την εύρυθμη λειτουργία των Δήμων και των Περιφερειών», αναφέρεται στον υπό ψήφιση Κώδικα της Αυτοδιοίκησης.
Διευκρινίζεται, μάλιστα, ότι «ο Γενικός Επόπτης και οι Επόπτες απολαμβάνουν πλήρη ανεξαρτησία κατά την άσκηση των καθηκόντων τους» και «δεν υπόκεινται σε μεταξύ τους ιεραρχικό έλεγχο, ούτε σε ιεραρχικό έλεγχο του Υπουργού Εσωτερικών ή άλλου αρμόδιου Υπουργού», εκτός από τις περιπτώσεις πειθαρχικού ελέγχου, που ακολουθείται η σχετική διαδικασία από το Πειθαρχικό Συμβούλιο Ανθρώπινου Δυναμικού Δημόσιου Τομέα του Κώδικα Κατάστασης Δημοσίων Πολιτικών Διοικητικών Υπαλλήλων και Υπαλλήλων Ν.Π.Δ.Δ..
Έλεγχος με τυχαία επιλογή υποθέσεων χωρίς χωρική συνάφεια
Ενδιαφέρον παρουσιάζει η αλλαγή στο μοντέλο ελέγχου νομιμότητας των ΟΤΑ. Σύμφωνα, λοιπόν, με τον υπό ψήφιση Κώδικα της Αυτοδιοίκησης θα συσταθεί ένα πληροφοριακό σύστημα, όπου εκεί θα εισάγονται οι υπό έλεγχο υποθέσεις των ΟΤΑ και δεν θα υπάρχει χωρική συνάφεια για αυτές τις υποθέσεις.
Συγκεκριμένα, προβλέπεται ότι «μέσω του πληροφοριακού συστήματος κατανέμεται σε μία (1) από τις επτά (7) Αυτοτελείς Υπηρεσίες Εποπτείας Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Α.Υ.Ε. Ο.Τ.Α.) κάθε πράξη η οποία αναρτάται για την άσκηση υποχρεωτικού ελέγχου νομιμότητας, καθώς και κάθε ασκηθείσα ειδική διοικητική προσφυγή». «Δεν επιτρέπεται να ανατεθεί σε Αυτοτελή Υπηρεσία Εποπτεία ο έλεγχος νομιμότητας πράξης ή η εξέταση ειδικής διοικητικής προσφυγής για υποθέσεις που εμπίπτουν στα χωρικά όρια της Αποκεντρωμένης Διοίκησης όπου εδρεύει ο ΟΤΑ», αναφέρεται στον υπό ψήφιση Κώδικα της Αυτοδιοίκησης.
Η επιλογή της Αυτοτελούς Υπηρεσίας Εποπτείας γίνεται «με τυχαίο τρόπο», «βάσει αλγόριθμου από το πληροφοριακό σύστημα, λαμβανομένου υπόψη και του αριθμού των ήδη ανατεθεισών προς έλεγχο πράξεων ή προσφυγών σε κάθε Αυτοτελή Υπηρεσία Εποπτείας των ΟΤΑ», αναφέρεται στο κείμενο του υπό ψήφιση Κώδικα.
Για την ενιαία αντιμετώπιση της υπόθεσης
Σε περίπτωση διχογνωμίας κατά την έκδοση αποφάσεων, συγκαλείται το Συμβούλιο Εποπτείας Νομιμότητας των ΟΤΑ «για την ενιαία αντιμετώπιση της υπόθεσης», όπως χαρακτηριστικά προβλέπεται στον υπό ψήφιση Κώδικα. Σε περίπτωση ισοψηφίας στο οκταμελές σώμα, που αποτελείται από τους επτά (7) επόπτες νομιμότητας και τον πρόεδρο, Γενικό Επόπτη Νομιμότητας, «επικρατεί η άποψη του τελευταίου».
Οι προθεσμίες για τον έλεγχο νομιμότητας
Οι αποφάσεις των συλλογικών οργάνων των ΟΤΑ (Δήμοι, Περιφέρειας και Νομικά Πρόσωπα αυτών) αναρτώνται στην Διαύγεια και το πληροφοριακό σύστημα για τον έλεγχο από την Αυτοτελή Υπηρεσία Εποπτείας μέσα σε 15 ημέρες από την λήψη τους. Επίσης, οι ΟΤΑ και τα Νομικά Πρόσωπα αυτών υποχρεούνται να προσκομίσουν στην Αυτοτελή Υπηρεσία Εποπτείας όποιο συμπληρωματικό στοιχείο αυτή ζητήσει.
Η έκδοση απόφασης περί νομιμότητας ή μη και η αναπομπή της υπό εξέταση απόφασης των συλλογικών οργάνων των ΟΤΑ πρέπει να γίνει από την Υπηρεσία Εποπτείας και να επικυρωθεί από τον Επόπτη εντός 30 ημερών, διαφορετικά «εάν ο Επόπτης δεν εκδώσει απόφαση, η ελεγχόμενη πράξη θεωρείται νόμιμη, λόγω άπρακτης παρέλευσης της προθεσμίας ελέγχου», αναφέρεται στο κείμενο του υπό ψήφιση Κώδικα της Αυτοδιοίκησης. «Εξαιρούνται οι αποφάσεις που αφορούν τον προϋπολογισμό των ΟΤΑ, την αναμόρφωσή τους και την ισοσκέλιση ανταποδοτικών υπηρεσιών, την έκδοση κανονιστικών πράξεων για τέλη και εισφορές», αναφέρεται ρητά.
Κατοχυρώνεται το δικαίωμα άσκησης ειδικής διοικητικής προσφυγής
Εν τω μεταξύ, όποιος πολίτης έχει έννομο συμφέρον μπορεί να ασκήσει ειδική διοικητική προσφυγή ενώπιον της Αυτοτελούς Υπηρεσίας Εποπτείας. Το ίδιο δικαίωμα έχουν και οι αιρετοί του οικείου Δήμου ή Περιφέρειας ανεξάρτητα εάν παρέστησαν στην επίμαχη συνεδρίαση. Επίσης, το ίδιο δικαίωμα έχουν οι συνδικαλιστικές οργανώσεις εργαζομένων στην τοπική αυτοδιοίκηση Α ή Β βαθμού, καθώς και τα νομικά πρόσωπα μη κερδοσκοπικού χαρακτήρα, που επιδιώκουν σύμφωνα με το καταστατικό τους περιβαλλοντικούς, πολιτιστικούς και εν γένει κοινωνικούς σκοπούς.
Για την υποβολή ειδικής διοικητικής προσφυγής οι προσφεύγοντες πρέπει να υποβάλουν παράβολο 50 ευρώ. Ειδική διοικητική προσφυγή δεν προβλέπεται για πράξεις επιβολής προστίμου, για αρμοδιότητες κρατικής εποπτείας.
Η προθεσμία για την υποβολή ειδικής διοικητικής προσφυγής από πολίτες και αιρετούς κατά αποφάσεων των συλλογικών οργάνων των ΟΤΑ γίνεται εντός 15 ημέρων από την έκδοση των σχετικών αποφάσεων. Ακολουθούν ακόμη 15 ημέρες προκειμένου ο Επόπτης Νομιμότητας να απαντήσει στον προσφεύγοντα ότι γίνεται αποδεκτή η εξέταση της προσφυγής του. Σε περίπτωση ο Επόπτης Νομιμότητας δεν απαντήσει στο αίτημα της προσφυγής, υπάρχει περιθώριο ακόμη 15 ημερών για την επανυποβολή, η οποία εξετάζεται μέσω του πληροφοριακού συστήματος της εποπτείας νομιμότητας.
Αυτεπάγγελτος έλεγχος νομιμότητας
Ταυτόχρονα, ο υπό ψήφιση Κώδικας της Αυτοδιοίκησης δίνει την δυνατότητα στον Γενικό Επόπτη Νομιμότητας την διενέργεια αυτεπάγγελτου ελέγχου για λόγους δημοσίου συμφέροντος. Τέλος, σε περίπτωση που πολίτης ζητήσει δικαστική προστασία έναντι απόφασης του Γενικού Επόπτη Νομιμότητας, αυτός μπορεί να προσφύγει στο καθ’ ύλην αρμόδιο δικαστήριο στην χωρική αρμοδιότητα που ανήκει ο Δήμοι ή η Περιφέρεια ή το Νομικό Πρόσωπο αυτών. «Ενώπιον των αρμόδιων δικαστηρίων, παρίσταται ως διάδικος, πλην του υπουργού Εσωτερικών, και ο κατά περίπτωση καθ’ ύλη αρμόδιος υπουργός», αναφέρεται στον υπό ψήφιση Κώδικα της Αυτοδιοίκησης.
