«Πληρώνω όσο Πετάω»: Πώς αλλάζουν τα δημοτικά τέλη για επιχειρήσεις και νοικοκυριά – Τι πρέπει να κάνουν οι Δήμοι «Πληρώνω όσο Πετάω»: Πώς αλλάζουν τα δημοτικά τέλη για επιχειρήσεις και νοικοκυριά – Τι πρέπει να κάνουν οι Δήμοι
Αλλάζει σταδιακά ο τρόπος υπολογισμού των δημοτικών τελών καθαριότητας, με την εφαρμογή του συστήματος «Πληρώνω όσο Πετάω» (ΠΟΠ), που συνδέει το κόστος αποκομιδής με... «Πληρώνω όσο Πετάω»: Πώς αλλάζουν τα δημοτικά τέλη για επιχειρήσεις και νοικοκυριά – Τι πρέπει να κάνουν οι Δήμοι

Αλλάζει σταδιακά ο τρόπος υπολογισμού των δημοτικών τελών καθαριότητας, με την εφαρμογή του συστήματος «Πληρώνω όσο Πετάω» (ΠΟΠ), που συνδέει το κόστος αποκομιδής με την πραγματική ποσότητα των απορριμμάτων που παράγει κάθε υπόχρεος. Η αρχή γίνεται από τις μεγάλες επιχειρήσεις, τα ξενοδοχεία και την εστίαση, ενώ σε δεύτερη φάση προβλέπεται η επέκταση στα νοικοκυριά.

Έως το τέλος Νοεμβρίου 2026 αναμένεται να ολοκληρωθεί ο οδηγός εφαρμογής που επεξεργάζεται η Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ), προκειμένου να καθοδηγήσει τους Δήμους στην οργάνωση και τιμολόγηση του νέου συστήματος.

Παράλληλα, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας προετοιμάζει θεσμική παρέμβαση με προτεραιότητα στους μεγάλους παραγωγούς αποβλήτων και ιδιαίτερα στον κλάδο HORECA, δηλαδή στα ξενοδοχεία και στις επιχειρήσεις εστίασης.

Η αλλαγή δεν αφορά μόνο τον τρόπο είσπραξης των δημοτικών τελών. Προϋποθέτει συνολική αναδιοργάνωση των υπηρεσιών καθαριότητας, νέες υποδομές, καταγραφή των παραγόμενων αποβλήτων και διαφορετική οικονομική διαχείριση από τους Δήμους.



Τι αλλάζει στον υπολογισμό των δημοτικών τελών

Σήμερα, τα δημοτικά τέλη καθαριότητας και φωτισμού υπολογίζονται κατά κανόνα με βάση την επιφάνεια των ακινήτων και τους συντελεστές που αποφασίζει το Δημοτικό Συμβούλιο. Αυτό σημαίνει ότι δύο επιχειρήσεις με ίδια τετραγωνικά μέτρα και ίδιο συντελεστή τελών μπορεί να πληρώνουν το ίδιο ποσό, ακόμη και αν η μία παράγει πολλαπλάσια απορρίμματα. Το «Πληρώνω όσο Πετάω» εισάγει διαφορετική λογική: όποιος παράγει περισσότερα σύμμεικτα απορρίμματα επιβαρύνεται περισσότερο, ενώ όποιος περιορίζει τα απόβλητά του και πραγματοποιεί χωριστή συλλογή μπορεί να πληρώνει λιγότερα. Στο μοντέλο που παρουσιάστηκε στο συνέδριο της Ελληνικής Εταιρείας Διαχείρισης Στερεών Αποβλήτων (ΕΕΔΣΑ), η χρέωση περιλαμβάνει δύο μέρη:

  • Σταθερό τέλος: Καλύπτει το βασικό κόστος παροχής της δημοτικής υπηρεσίας καθαριότητας.
  • Μεταβλητό τέλος: Συνδέεται με την ποσότητα των απορριμμάτων, τη χωρητικότητα των κάδων, τη συχνότητα αποκομιδής ή το πραγματικό βάρος των αποβλήτων.

Ως ενδεικτική προσέγγιση παρουσιάστηκε η δυνατότητα το σταθερό μέρος να αντιστοιχεί στο 60%-70% των σημερινών τελών. Πρόκειται για εκτίμηση και όχι για νομοθετικά καθορισμένο ποσοστό. Κάθε Δήμος θα πρέπει να υπολογίζει το πραγματικό κόστος των υπηρεσιών του και να διαμορφώνει αντίστοιχα το σύστημα χρέωσης.

Πώς θα υπολογίζονται οι νέες χρεώσεις

Τέσσερις βασικές τεχνικές επιλογές μπορούν να χρησιμοποιηθούν, ανάλογα με τα χαρακτηριστικά κάθε Δήμου.

ΣύστημαΤρόπος χρέωσης
Αποκλειστικός κάδοςΑνά χωρητικότητα και αριθμό αποκομιδών
Ζύγιση απορριμμάτωνΑνά κιλό παραδιδόμενων αποβλήτων
Ειδικές σακούλεςΑνά αριθμό και χωρητικότητα σακουλών
Έξυπνοι κάδοιΑνά ταυτοποιημένη απόρριψη συγκεκριμένου όγκου

Τα σύμμεικτα απορρίμματα αναμένεται να έχουν την υψηλότερη χρέωση, ενώ για τα ανακυκλώσιμα και τα βιοαπόβλητα μπορούν να προβλέπονται χαμηλότερες χρεώσεις ή κίνητρα επιβράβευσης.

Ενδεικτικά, οικονομική μελέτη της ΕΠΤΑ για μεγάλο αστικό Δήμο υπολόγισε κόστος περίπου 8 ευρώ ανά αποκομιδή κάδου σύμμεικτων απορριμμάτων χωρητικότητας 240 λίτρων.

Το ποσό δεν αποτελεί ενιαία τιμή για όλους τους Δήμους, αλλά παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο μπορεί να προσδιοριστεί η μεταβλητή χρέωση.



Ποιες επιχειρήσεις εντάσσονται πρώτες

Η εφαρμογή του συστήματος δεν αποτελεί νέα νομοθετική υποχρέωση. Έχει ήδη προβλεφθεί με τον ν. 4819/2021, αλλά η πρακτική υλοποίησή του παραμένει περιορισμένη.

Σύμφωνα με το θεσμικό πλαίσιο, από την 1η Ιανουαρίου 2023 προβλέπεται εφαρμογή:

  • Σε Δήμους άνω των 10.000 κατοίκων για συγκεκριμένες κατηγορίες αποβλήτων από βιομηχανικές εγκαταστάσεις και κύρια ξενοδοχειακά καταλύματα άνω των 100 κλινών.
  • Σε επιχειρήσεις μαζικής εστίασης Δήμων άνω των 20.000 κατοίκων, υπό την προϋπόθεση λειτουργίας μονάδας επεξεργασίας βιοαποβλήτων.

Η προτεραιότητα στις μεγάλες επιχειρήσεις συνδέεται με τη δυνατότητα καταγραφής των αποβλήτων τους και οργάνωσης χωριστών ρευμάτων συλλογής.

Για παράδειγμα, ένα ξενοδοχείο μπορεί να διαθέτει αποκλειστικούς κάδους για υπολείμματα τροφίμων, ανακυκλώσιμα και σύμμεικτα απορρίμματα. Αντίθετα, ένα μικρό κατάστημα χωρίς διαθέσιμο χώρο μπορεί να εξυπηρετείται με ειδικές σακούλες ή κοινόχρηστους έξυπνους κάδους.

Το παράδειγμα του Δήμου Βάρης – Βούλας – Βουλιαγμένης

Ο Δήμος Βάρης – Βούλας – Βουλιαγμένης αποτελεί ένα από τα ελληνικά παραδείγματα εφαρμογής του συστήματος σε μεγάλες ξενοδοχειακές μονάδες και επιχειρήσεις εστίασης.

Το μοντέλο που παρουσιάστηκε βασίζεται σε αποκλειστικούς κάδους με ηλεκτρονική ταυτοποίηση και δυνατότητα ζύγισης των απορριμμάτων.

Η μεταβλητή χρέωση συνδέεται με τις πραγματοποιούμενες αποκομιδές και την ποσότητα των αποβλήτων, ενώ η συχνότητα συλλογής μπορεί να προσαρμόζεται στην εποχική λειτουργία των επιχειρήσεων.

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η πρόβλεψη έκπτωσης έως 50% στα δημοτικά τέλη για τη χωριστή συλλογή βιοαποβλήτων, ως οικονομικό κίνητρο για τη μείωση των σύμμεικτων απορριμμάτων.



Τι πρέπει να κάνουν οι Δήμοι

Η μετάβαση στο νέο σύστημα απαιτεί συγκεκριμένες διοικητικές και επιχειρησιακές ενέργειες.

Πρώτο βήμα είναι η απογραφή των μεγάλων παραγωγών αποβλήτων. Οι υπηρεσίες καθαριότητας θα πρέπει να γνωρίζουν ποιες επιχειρήσεις παράγουν μεγάλες ποσότητες, ποια είδη αποβλήτων δημιουργούν και πόσο συχνά χρειάζονται αποκομιδή.

Στη συνέχεια απαιτούνται:

  1. Καταγραφή και κατηγοριοποίηση των επιχειρήσεων που θα ενταχθούν στο σύστημα.
  2. Επιλογή του κατάλληλου μοντέλου συλλογής και χρέωσης.
  3. Οικονομική μελέτη για τον προσδιορισμό του σταθερού και μεταβλητού κόστους.
  4. Προμήθεια εξοπλισμού, όπως κάδων ταυτοποίησης, συστημάτων ζύγισης και λογισμικού.
  5. Λήψη των αναγκαίων αποφάσεων από το Δημοτικό Συμβούλιο.
  6. Ενημέρωση των επιχειρήσεων και ενδεχόμενη πιλοτική εφαρμογή.
  7. Παρακολούθηση των αποτελεσμάτων και προσαρμογή των χρεώσεων.

Το κρίσιμο ζήτημα είναι ότι οι Δήμοι θα χρειαστούν αξιόπιστα στοιχεία για τις ποσότητες αποβλήτων που συλλέγουν και το πραγματικό κόστος της υπηρεσίας ανά κατηγορία.

Χωρίς αυτά τα δεδομένα, υπάρχει κίνδυνος η νέα τιμολόγηση να μη συνδέεται επαρκώς με την πραγματική χρήση των υπηρεσιών καθαριότητας.

Πότε θα εφαρμοστεί στα νοικοκυριά

Η επέκταση του συστήματος στα νοικοκυριά αποτελεί το επόμενο και πιο σύνθετο στάδιο.

Το άρθρο 37 του ν. 4819/2021 προβλέπει δυνατότητα υπολογισμού των τελών με βάση την παραγωγή αποβλήτων ανά νοικοκυριό, κτιριακό συγκρότημα ή άλλη χωρική ενότητα, εφόσον υπάρχει κατάλληλο σύστημα μέτρησης. TaxHeaven+1

Το μεγαλύτερο πρόβλημα εντοπίζεται στις πολυκατοικίες, όπου πολλοί κάτοικοι χρησιμοποιούν κοινούς κάδους.

Για να εφαρμοστεί δίκαιη χρέωση θα πρέπει να διασφαλίζεται ότι κάθε νοικοκυριό επιβαρύνεται για τα δικά του απορρίμματα και όχι για εκείνα των γειτόνων του.

Μεταξύ των λύσεων που εξετάζονται περιλαμβάνονται ειδικές σακούλες με ηλεκτρονική ταυτοποίηση και έξυπνοι κάδοι που λειτουργούν με προσωπική κάρτα.

Ωστόσο, δεν έχει καθοριστεί ενιαίο χρονοδιάγραμμα γενικευμένης ατομικής χρέωσης όλων των νοικοκυριών.

Πώς θα εισπράττονται τα τέλη – Τι θα γίνει με τους λογαριασμούς ρεύματος

Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που παραμένουν προς διευκρίνιση είναι ο τρόπος είσπραξης του μεταβλητού τέλους.

Σήμερα, τα δημοτικά τέλη καθαριότητας και φωτισμού εισπράττονται κυρίως μέσω των λογαριασμών ηλεκτρικής ενέργειας.

Με το νέο σύστημα, όμως, η χρέωση μπορεί να μεταβάλλεται ανάλογα με τις πραγματικές αποκομιδές.

Επομένως, θα πρέπει να καθοριστεί αν το μεταβλητό ποσό θα ενσωματώνεται στους λογαριασμούς ηλεκτρικής ενέργειας, αν θα εισπράττεται απευθείας από τον Δήμο ή αν θα εφαρμόζεται κάποιος μηχανισμός περιοδικού συμψηφισμού.

Αντίστοιχα, απαιτείται σαφής διαδικασία για τις εκπτώσεις που θα δικαιούνται οι επιχειρήσεις οι οποίες πραγματοποιούν χωριστή συλλογή.

Οι λεπτομέρειες αυτές έχουν ιδιαίτερη σημασία για τις οικονομικές υπηρεσίες των Δήμων, καθώς προϋποθέτουν αξιόπιστη καταγραφή, τιμολόγηση και έλεγχο των εισπράξεων.

Ο κίνδυνος της ανεξέλεγκτης απόρριψης απορριμμάτων

Η χρέωση με βάση την ποσότητα δημιουργεί και έναν πρόσθετο κίνδυνο: ορισμένοι χρήστες ενδέχεται να επιχειρήσουν να αποφύγουν την πληρωμή απορρίπτοντας τα απορρίμματά τους σε δημόσιους κάδους, σε γειτονικές περιοχές ή σε μη προβλεπόμενα σημεία.

Για την αντιμετώπιση του προβλήματος απαιτούνται αποτελεσματικοί μηχανισμοί ελέγχου, κατάλληλοι κανονισμοί καθαριότητας και σαφείς κυρώσεις.

Παράλληλα, πρέπει να αποφεύγεται η δημιουργία αντικινήτρων για την ανακύκλωση, όπως η υπερβολική χρέωση της χωριστής συλλογής ή η ανεπαρκής διαθεσιμότητα κάδων.

Το οικονομικό κόστος για τους Δήμους

Η εφαρμογή του συστήματος προϋποθέτει σημαντικές επενδύσεις.

Οι Δήμοι θα χρειαστούν εξοπλισμό καταγραφής, κατάλληλους κάδους, ψηφιακά συστήματα παρακολούθησης, ενδεχομένως προσαρμογές στα απορριμματοφόρα και προσωπικό για την οργάνωση και τον έλεγχο της εφαρμογής.

Το ερώτημα είναι πώς θα χρηματοδοτηθούν αυτές οι επενδύσεις και σε ποιο βαθμό το κόστος τους θα μετακυλιστεί στα δημοτικά τέλη.

Η μετάβαση στο νέο σύστημα δεν συνεπάγεται αυτομάτως μείωση των τελών. Η τελική επιβάρυνση θα εξαρτηθεί από το κόστος λειτουργίας, τις ποσότητες αποβλήτων και την τιμολογιακή πολιτική κάθε Δήμου.

Από την άλλη πλευρά, η αποτελεσματική χωριστή συλλογή και η μείωση των σύμμεικτων απορριμμάτων μπορούν να περιορίσουν το κόστος επεξεργασίας και διάθεσης, δημιουργώντας προϋποθέσεις οικονομικού οφέλους.

Το κρίσιμο στοίχημα για την Αυτοδιοίκηση

Το «Πληρώνω όσο Πετάω» μπορεί να αποτελέσει σημαντικό εργαλείο για την πρόληψη παραγωγής αποβλήτων, την αύξηση της ανακύκλωσης και τη δικαιότερη κατανομή του κόστους καθαριότητας.

Για να επιτύχει, όμως, πρέπει να συνοδεύεται από επαρκείς υποδομές χωριστής συλλογής, διαφανή κοστολόγηση και ουσιαστικά οικονομικά κίνητρα.

Το ζητούμενο δεν είναι να δημιουργηθεί ένας ακόμη μηχανισμός επιβάρυνσης των επιχειρήσεων και των νοικοκυριών, αλλά να πληρώνουν λιγότερο όσοι παράγουν λιγότερα σύμμεικτα απορρίμματα και συμμετέχουν ενεργά στην ανακύκλωση.

Η ολοκλήρωση του οδηγού της ΡΑΑΕΥ και οι επικείμενες θεσμικές παρεμβάσεις του ΥΠΕΝ θα αποτελέσουν καθοριστικά βήματα για τη μετάβαση από τη νομοθετική πρόβλεψη στην πραγματική εφαρμογή.

Το βασικό ερώτημα για τους Δήμους είναι αν θα εξασφαλιστούν οι οικονομικοί πόροι, το προσωπικό και η τεχνική υποστήριξη που απαιτούνται, ώστε το νέο σύστημα να αποτελέσει εργαλείο περιβαλλοντικής πολιτικής και όχι απλώς έναν διαφορετικό τρόπο είσπραξης δημοτικών τελών.

myota.gr

error: Content is protected !!