Το ΤΠΣ και ο Τουρισμός στη Σαλαμίνα: Ανάπτυξη ή Αλλοίωση;

Η Σαλαμίνα βρίσκεται μπροστά σε μια από τις σημαντικότερες αποφάσεις της σύγχρονης ιστορίας της. Το Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο (ΤΠΣ), που βρίσκεται σε διαδικασία εκπόνησης, δεν αφορά μόνο πολεοδομικούς χάρτες και χρήσεις γης. Αφορά το μέλλον του ίδιου του νησιού: τι μορφή θα έχει, ποιον θα εξυπηρετεί και ποια ταυτότητα θα αποκτήσει τις επόμενες δεκαετίες.

Κεντρικό σημείο αυτής της συζήτησης είναι ο τουρισμός.

Για χρόνια, η Σαλαμίνα παρέμενε ένα νησί με τεράστιες δυνατότητες αλλά χωρίς οργανωμένο τουριστικό σχεδιασμό. Παρότι βρίσκεται δίπλα στην Αθήνα, διαθέτει ιστορική σημασία παγκόσμιας εμβέλειας, φυσικές ακτές, ναυτική παράδοση και εύκολη πρόσβαση, δεν κατάφερε ποτέ να αποκτήσει σαφή τουριστική ταυτότητα.

Το νέο ΤΠΣ ίσως αποτελέσει τη μεγαλύτερη ευκαιρία — ή τον μεγαλύτερο κίνδυνο.

Ένα νησί ανάμεσα σε δύο μοντέλα

Το βασικό δίλημμα είναι ξεκάθαρο:
Θα επιλέξει η Σαλαμίνα έναν οργανωμένο, ήπιο και βιώσιμο τουρισμό ή θα οδηγηθεί σε μια άναρχη τουριστική επέκταση χωρίς υποδομές;

Σήμερα το νησί ήδη αντιμετωπίζει:

• κυκλοφοριακή πίεση,
• προβλήματα απορριμμάτων,
• ανεπαρκές αποχετευτικό δίκτυο,
• άναρχη δόμηση,
• πίεση στις παραλιακές ζώνες.

Αν προστεθεί μαζική τουριστική ανάπτυξη χωρίς σχεδιασμό, οι συνέπειες μπορεί να είναι μη αναστρέψιμες.

Το ΤΠΣ καλείται ακριβώς να απαντήσει σε αυτό:
πού θα επιτρέπεται τουριστική ανάπτυξη, ποια θα είναι η έντασή της και ποιες περιοχές θα προστατευθούν.

Η χαμένη δύναμη της ιστορίας

Η Ναυμαχία της Σαλαμίνας αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα γεγονότα της παγκόσμιας ιστορίας. Στη Σαλαμίνα κρίθηκε ουσιαστικά η πορεία του δυτικού πολιτισμού.

Κι όμως, το νησί δεν έχει καταφέρει να μετατρέψει αυτό το ιστορικό κεφάλαιο σε οργανωμένο πολιτιστικό τουρισμό.

Ένα ολοκληρωμένο ΤΠΣ θα μπορούσε:

• να προστατεύσει ιστορικές και αρχαιολογικές ζώνες,
• να δημιουργήσει πολιτιστικές διαδρομές,
• να οργανώσει παραθαλάσσιες αναπλάσεις,
• να ενισχύσει μουσεία, μαρίνες και ναυταθλητικές δραστηριότητες,
• να δώσει ενιαία τουριστική ταυτότητα στο νησί.

Αντίθετα, η ανεξέλεγκτη δόμηση μπορεί να αλλοιώσει οριστικά το ιστορικό και φυσικό τοπίο.

Ο κίνδυνος του «εύκολου τουρισμού»

Τα τελευταία χρόνια, πολλές περιοχές κοντά στην Αθήνα γνώρισαν μια στρεβλή τουριστική ανάπτυξη:
βραχυχρόνιες μισθώσεις χωρίς σχεδιασμό, αύξηση οικοδομικής πίεσης και υπερφόρτωση υποδομών.

Αυτός είναι και ο μεγάλος φόβος για τη Σαλαμίνα.

Χωρίς σαφείς κανόνες, το νησί μπορεί να μετατραπεί:

• σε πυκνοδομημένη ζώνη εξοχικών κατοικιών,
• σε χώρο ανεξέλεγκτης εκμετάλλευσης παραλιών,
• σε περιοχή εποχικής συμφόρησης χωρίς πραγματική τοπική ανάπτυξη.

Ο τουρισμός από μόνος του δεν αρκεί. Το ζητούμενο είναι ποιος τουρισμός και για ποιον.

Η μεγάλη ευκαιρία

Η Σαλαμίνα διαθέτει ένα μοναδικό πλεονέκτημα:
είναι το κοντινότερο μεγάλο νησί στην πρωτεύουσα της χώρας.

Αυτό της δίνει δυνατότητες για:

• τουρισμό Σαββατοκύριακου,
• πολιτιστικό και ιστορικό τουρισμό,
• θαλάσσιο αθλητισμό,
• οικογενειακή αναψυχή,
• πεζοπορικές και φυσιολατρικές διαδρομές,
• μικρής κλίμακας ποιοτική φιλοξενία.

Αλλά αυτές οι δυνατότητες απαιτούν σχέδιο, όρια και υποδομές.

Το ΤΠΣ δεν είναι απλώς ένα τεχνικό εργαλείο.
Είναι η απόφαση για το αν η Σαλαμίνα θα αποκτήσει ταυτότητα και προοπτική ή αν θα συνεχίσει να αναπτύσσεται αποσπασματικά, κάτω από πιέσεις και συγκυριακά συμφέροντα.

Το μέλλον του τουρισμού στο νησί θα κριθεί όχι μόνο από τις επενδύσεις που θα γίνουν, αλλά από το αν θα υπάρξει τελικά πολιτική και κοινωνική βούληση για έναν πραγματικά βιώσιμο σχεδιασμό.

Ενεργοί πολίτες “Η ελιά της Όρσας”