“Πανελλήνιες με… ηρεμία”. Οι μέρες των εξετάσεων θέλουν αγκαλιά, όχι φόβο

της Μαρίας Καμπάνταη*

Κάθε χρόνο, χιλιάδες παιδιά μπαίνουν στην αίθουσα των Πανελλαδικών κουβαλώντας όχι μόνο βιβλία και σημειώσεις, αλλά και προσδοκίες, φόβους και αγωνίες. Ο τρόπος με τον οποίο οι γονείς και το οικογενειακό περιβάλλον θα σταθούν δίπλα τους μπορεί να κάνει ουσιαστική διαφορά στην ψυχική τους ισορροπία.

“«Μην αγχωθείς», «Πρόσεξε τα θέματα», «Έλεγξε τα πριν δώσεις την κόλλα σου»…”
Ακούγεται σαν στρατιωτική διαταγή; Για τα παιδιά όμως, οι εξετάσεις δεν είναι παιχνίδι· είναι μια πραγματική δοκιμασία. Διαβασμένα ή όχι, θέλουν να ολοκληρώσουν το τεστ και να επιστρέψουν στο σπίτι τους με ανακούφιση. Οι γονείς, όσο ευγενές και αν είναι το κίνητρο να αποφευχθούν τα βιαστικά λάθη, δεν χρειάζεται να προσθέτουν πίεση. Κάθε υπενθύμιση υπό μορφή διαταγής αφήνει αίσθηση χρέους, υποχρέωσης και ενοχής, και η σχέση με το παιδί μπορεί να επιβαρυνθεί. Στη θέση του «να θυμάσαι…», μπορούμε να ευχηθούμε: «Καλή δύναμη, αγάπη μου». Η αγάπη χωρίς επιβολή είναι η μεγαλύτερη στήριξη.

Πρωινή επανάληψη: πραγματική ανάγκη ή συναισθηματικό τελετουργικό;
Μερικές φορές, το πρωινό «ξεφύλλισμα» της ύλης λειτουργεί περισσότερο ως συναισθηματικός δεσμός παρά ως μάθηση. Είναι σαν να κρατάμε ένα κομμάτι από όσα προσπαθήσαμε. Σε μερικά παιδιά μπορεί να είναι ανακουφιστικό, σε άλλα όμως αυξάνει την ένταση και την αμφιβολία. Καλύτερα ένα ήρεμο πρωινό με θρεπτικό φαγητό ή μια μικρή παρέα στην κουζίνα, όπου η επικοινωνία είναι λίγη αλλά ουσιαστική. Λίγη σοκολάτα για ενέργεια δεν βλάπτει ποτέ!

Εκμετάλλευση δυνάμεων στις τελευταίες μέρες
Στο τέλος του μαραθωνίου, η κούραση γίνεται έντονη και το μυαλό χρειάζεται ξεκούραση. Μια σύντομη βόλτα, μια ταινία, ένα παιχνίδι με φίλους μπορούν να αναζωογονήσουν το παιδί, δίνοντάς του την αίσθηση ότι η ζωή συνεχίζεται και εκτός εξετάσεων. Δεν πρόκειται για χάσιμο χρόνου· πρόκειται για φόρτιση των μπαταριών και μετατροπή της πίεσης σε σκοπό.

Η πρώτη ερώτηση μετά τις εξετάσεις: «Πώς τα πήγες;»
Η συνήθης αντίδραση των γονέων να ρωτούν με λεπτομέρειες μπορεί να είναι φορτική. Οι πανελλήνιες μοιάζουν με μικρές μάχες· και κάθε μάχη, ανεξαρτήτως αποτελέσματος, διδάσκει κάτι πολύτιμο. Το παιδί μπορεί να θέλει απλώς την αγκαλιά και την κατανόησή μας, όχι ανάλυση των απαντήσεών του. Ένα ζεστό γεύμα, λίγη ξεκούραση και κοινές ευχάριστες δραστηριότητες στο σπίτι δημιουργούν κλίμα αποδοχής και ηρεμίας.

Το σπίτι στις μέρες των εξετάσεων
Η οικογένεια προσαρμόζεται· η καθημερινότητα αλλάζει, οι ρόλοι αναδιατάσσονται. Όμως το παιδί χρειάζεται να νιώθει μέρος της ζωής και όχι εγκλωβισμένο σε ένα εξεταστικό κλουβί. Λίγα μικρά προνόμια, όπως η δυνατότητα να φτιάξει μόνο του μια πορτοκαλάδα ή να ασχοληθεί δημιουργικά με το δωμάτιό του, δίνουν αίσθηση ελέγχου και αυτονομίας.

«Κάνε την προσπάθειά σου» – το εννοούμε πραγματικά;
Συχνά λέμε φράσεις που δεν τις εννοούμε πλήρως ή τις υποβάλλουμε με δικές μας προσδοκίες. Οι πανελλαδικές δεν είναι τεστ γονεϊκής επιβεβαίωσης. Το σημαντικότερο που μπορούμε να δώσουμε είναι αποδοχή, σεβασμός στη μοναδικότητα και σιγουριά ότι θα είμαστε δίπλα τους – ούτε μπροστά ούτε πίσω – σε κάθε σταυροδρόμι της ζωής τους.

Η εμπειρία των πανελλαδικών είναι μόνο ένα κομμάτι του μεγάλου ταξιδιού. Με αγάπη, κατανόηση και λίγη δημιουργική ελευθερία, το παιδί μαθαίνει να στέκεται στα πόδια του χωρίς περιττό άγχος και ενοχές. Το ταξίδι συνεχίζεται, και η υποστήριξη της οικογένειας είναι η καλύτερη προπόνηση για τα χιλιόμετρα που ακολουθούν.

*Η Μαρία Καμπάνταη είναι κλινική ψυχολόγος και συγγραφέας τριών βιβλίων που αγγίζουν καίρια ζητήματα της ανθρώπινης ψυχής. Στον «Ανελκυστήρα» εξετάζει την έννοια της ψυχικής ανθεκτικότητας, προσφέροντας σκέψεις και πρακτικά εργαλεία για την αντιμετώπιση των δυσκολιών της ζωής. Στο «Μαμά…» προσεγγίζει με τρυφερότητα και επιστημονική ματιά τη βαθιά και πολύπλοκη σχέση μητέρας και παιδιού. Τέλος, στο «Οι καλές μέρες ξεκινούν με καφέ» αναδεικνύει τη δύναμη των μικρών, καθημερινών στιγμών που φέρνουν ισορροπία, χαρά και ελπίδα στην καθημερινότητά μας. Διετέλεσε επιστημονική συνεργάτις της εκπομπής «Μαμά-δες» της ΕΡΤ1. Μπορείς να έρθεις σε επαφή μαζί της στο instagram: maria_kabadai