Η δημογραφική συρρίκνωση «ροκανίζει» τα τετραγωνικά των ακινήτων – Γιατί οι Έλληνες προτιμούν μικρότερα σπίτια

Η δημογραφική κρίση που οδηγεί τα ελληνικά νοικοκυριά σε σταδιακή συρρίκνωση επηρεάζει άμεσα το μέγεθος των ακινήτων που επιλέγουν να νοικιάσουν ή να αγοράσουν. Από 2,6 άτομα ανά νοικοκυριό που καταγράφονταν στην απογραφή του 2011, η αναλογία υποχώρησε στο 2,4 μέσα σε μια 10ετία. Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί αυξημένη ζήτηση για μικρότερες κατοικίες, με την αγορά ακινήτων να δίνει «μάχη» προκειμένου να προσαρμοστεί στις ανάγκες για διαμερίσματα περιορισμένης επιφάνειας.

Η «στροφή» αυτή ενοικιαστών και αγοραστών επιτάχυνε την άνοδο των τιμών για τα μικρότερα σπίτια, τα οποία προτιμούν – όχι μόνο – μονομελή νοικοκυριά αλλά και ζευγάρια. Τα πιο μικρά σπίτια είναι οικονομικά πιο προσιτά, με αποτέλεσμα να προτιμώνται από όλο και περισσότερους, δείγμα των νέων οικονομικών δεδομένων.

Σύμφωνα με την εταιρεία παροχής κτηματομεσιτικών υπηρεσιών RE/MAX, η κατηγορία ακινήτων μεταξύ 51-75 τ.μ. αποδεικνύεται η πιο δημοφιλής για τους Ελληνες, δεδομένου ότι προτιμάται από έναν στους 4 αγοραστές και ακολουθεί ελάχιστα χαμηλότερα η αμέσως μικρότερη κατηγορία, αυτή έως 50 τ.μ.

«Κλειδί» τα μονοπρόσωπα νοικοκυριά

Οι γεννήσεις στην Ελλάδα, από τις σχεδόν 141.000 των αρχών της δεκαετίας του ’80, έχουν μειωθεί το 2024 στο μισό και πιο κάτω «και την ίδια στιγμή αυξάνεται σημαντικά ο αριθμός των ολιγομελών νοικοκυριών.

Στο ίδιο μήκος κύματος και η Τράπεζα της Ελλάδος, που στην ετήσια έκθεσή της σημειώνει ότι ενώ ο πληθυσμός της χώρας μειώνεται τόσο συνολικά (3,1%) όσο και τοπικά στις περισσότερες περιφέρειες, ο αριθμός των μονοπρόσωπων νοικοκυριών αυξάνεται σε όλες τις περιοχές.

Τα μονοπρόσωπα νοικοκυριά, δηλαδή τα άτομα που ζουν μόνα τους (άγαμοι, ηλικιωμένοι, διαζευγμένοι) αποτελούν την ταχύτερα αναπτυσσόμενη μορφή οικογενειακής δομής, έχοντας αυξηθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα. Αντιμετωπίζουν υψηλότερα ποσοστά ενεργειακής φτώχειας και δυσκολίες διαβίωσης εξαιτίας των αυξημένων κατά κεφαλήν εξόδων στέγασης.

Ακόμη και μεγαλύτερα νοικοκυριά καταφεύγουν στη λύση των μικρότερων τετραγωνικών. Οι Έλληνες μένουν πλέον σε σπίτια που δεν καλύπτουν τις ανάγκες τους. Σύμφωνα με έρευνα της Metron Analysis, οι ενοικιαστές μένουν σε κατοικίες 69 τ.μ., αντί για 94 τ.μ. που θα επιθυμούσαν και οι ιδιοκτήτες μένουν σε 96 τ.μ., αντί για 119 τ.μ.

Το στοιχείο αυτό επιβεβαιώνεται και από την Eurostat, που υποστηρίζει πως το ποσοστό των ενοικιαστών πανευρωπαϊκά που υποχρεώνεται να μείνει σε σπίτι μικρότερο των πραγματικών του αναγκών, ανέρχεται στο 33% (2024). Δηλαδή, ένας στους τρεις ενοικιαστές ουσιαστικά νοικιάζει ακίνητο που δεν είναι ιδανικό για τον ίδιο και τις ανάγκες του.

Δυσβάσταχτο το κόστος στέγασης

Τα ελληνικά νοικοκυριά δαπανούν πλέον πολύ μεγάλο μέρος του εισοδήματός τους για τη στέγαση, και αυτό φαίνεται σε μια σειρά από δείκτες, όπως αναφέρεται σε πρόσφατη μελέτη της διαΝΕΟσις σε συνεργασία με τον ΙΟΒΕ.

Κατά την περίοδο 2010-2024, ως ποσοστό του εισοδήματος των νοικοκυριών, το κόστος στέγασης ξεπερνούσε σταθερά τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης: το 2024, τα ελληνικά νοικοκυριά διέθεσαν 35,5% του διαθέσιμου εισοδήματός τους για τη στέγαση, με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο στο 19,2%. Όμως, και η κατεύθυνση αυτής της πορείας μοιάζει ανησυχητική: Από το 2019 έως το 2024, αντίθετα με ό,τι συνέβη στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες, η προσιτότητα της στέγασης στην Ελλάδα μειώθηκε.

Ένας ακόμη ενδιαφέρων δείκτης μέσα από τον οποίο φαίνεται το πρόβλημα είναι το ποσοστό υπέρμετρης επιβάρυνσης του κόστους στέγασης. Ο δείκτης αυτός καταγράφει τα νοικοκυριά που δαπανούν πάνω από το 40% του διαθέσιμου εισοδήματός τους για στέγαση, δηλαδή η στέγαση γι’ αυτά αποτελεί ένα δυσβάσταχτο οικονομικό βάρος. Στην Ελλάδα, τα ποσοστά αυτά επίσης παραμένουν διαχρονικά υψηλότερα από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. Κορυφώθηκαν στα χρόνια της οικονομικής κρίσης και ακολούθησε μια μερική υποχώρηση. Στις πόλεις, περίπου 1 στα 3 νοικοκυριά (29,1%) δαπανούν πάνω από το 40% του εισοδήματός τους για στέγαση. Στην ύπαιθρο, το αντίστοιχο ποσοστό φτάνει το 27,7%.

Οι δυσκολίες των νοικοκυριών φαίνονται και από άλλους, συναφείς δείκτες. Το 2024, το ποσοστό ατόμων που ζουν σε νοικοκυριά με οφειλές (ενοίκια, στεγαστικά δάνεια, λογαριασμούς κοινής ωφέλειας και δόσεις αγορών) έφτασε το 42,8% στην Ελλάδα, με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο στο 9,2%. Την ίδια χρονιά, περίπου 1 στα 10 ελληνικά νοικοκυριά εμφάνιζε καθυστερήσεις σε πληρωμές στεγαστικών δανείων ή ενοικίων.

insider.gr