Όταν ο πολίτης τιμωρείται και ο δήμος «συστήνεται»: η άνιση ευθύνη για τα ακαθάριστα χόρτα.

Κάθε καλοκαίρι, χιλιάδες πολίτες στην Ελλάδα λαμβάνουν προειδοποιήσεις, ελέγχους και πρόστιμα για ακαθάριστα οικόπεδα. Το μήνυμα είναι σαφές: «Καθαρίστε, αλλιώς θα πληρώσετε».

Και σωστά. Η πρόληψη πυρκαγιών είναι κοινωνική υποχρέωση.

Τα ξερά χόρτα, τα σκουπίδια και η εγκατάλειψη μπορούν να μετατρέψουν μια σπίθα σε καταστροφή. Όμως το ερώτημα που ολοένα μεγαλώνει είναι άλλο:

Γιατί ο πολίτης τιμωρείται άμεσα, ενώ ο δήμος σπάνια υφίσταται αντίστοιχες συνέπειες;

Η αυστηρότητα προς τον ιδιώτη.

Η νομοθεσία είναι ξεκάθαρη για τον ιδιώτη. Ο ιδιοκτήτης οικοπέδου οφείλει:

* να αποψιλώνει,

* να απομακρύνει ξερά χόρτα,

* να καθαρίζει εύφλεκτα υλικά,

* και να διατηρεί ασφαλή τον χώρο του.

Σε διαφορετική περίπτωση:

* επιβάλλονται διοικητικά πρόστιμα,

* γίνονται καταγγελίες,

* ο δήμος μπορεί να μπει στο οικόπεδο, *

να κάνει καθαρισμό,

* και να χρεώσει το κόστος στον πολίτη.

Ο ιδιώτης αντιμετωπίζεται ως δυνητικός κίνδυνος για τη δημόσια ασφάλεια. Και μέχρι εδώ, η λογική της πρόληψης έχει βάση. Και ο δήμος; Την ίδια στιγμή, σε πολλές περιοχές της χώρας:

* πρανή δρόμων μένουν ακαθάριστα,

* δημοτικά οικόπεδα γεμίζουν ξερόχορτα,

* πεζοδρόμια εξαφανίζονται κάτω από βλάστηση,

* ρέματα παραμένουν χωρίς συντήρηση.

Οι πολίτες βλέπουν συχνά δίπλα στο «καθαρισμένο ιδιωτικό οικόπεδο» ένα δημοτικό σημείο γεμάτο καύσιμη ύλη. Κι εδώ εμφανίζεται η αντίφαση. Ο πολίτης τιμωρείται με συγκεκριμένο πρόστιμο και σαφή διαδικασία. Ο δήμος όμως σχεδόν ποτέ δεν αντιμετωπίζει αντίστοιχη άμεση κύρωση. Η ασυμμετρία της ευθύνης Η ελληνική νομοθεσία προβλέπει αυστηρό διοικητικό μηχανισμό απέναντι στους ιδιώτες.

Για τους δήμους όμως:

* συνήθως προβλέπονται συστάσεις,

* διοικητικοί έλεγχοι,

* εγκύκλιοι,

* ή —στις ακραίες περιπτώσεις— εισαγγελικές έρευνες μετά από καταστροφή.

Με απλά λόγια:

* ο πολίτης προλαμβάνει υπό την απειλή προστίμου,

* ο δήμος συχνά λογοδοτεί μόνο αφού συμβεί το κακό.

Αυτό δημιουργεί ένα αίσθημα άνισης μεταχείρισης. Από την πρόληψη στην ποινικοποίηση Όταν η πολιτεία εφαρμόζει αυστηρότητα μόνο στον πιο αδύναμο κρίκο, η πρόληψη αρχίζει να μοιάζει με ποινικοποίηση. Ο πολίτης δεν αντιδρά απαραίτητα επειδή διαφωνεί με τον καθαρισμό. Αντιδρά επειδή βλέπει:

* δύο μέτρα και δύο σταθμά,

* διαφορετική ταχύτητα ελέγχου,

* διαφορετική ένταση ευθύνης.

Η εικόνα ενός ηλικιωμένου που απειλείται με πρόστιμο για λίγα ξερά χόρτα, ενώ λίγα μέτρα πιο πέρα δημοτικά πρανή παραμένουν εγκαταλελειμμένα, διαβρώνει την εμπιστοσύνη προς τους θεσμούς.

Η ευθύνη πρέπει να είναι κοινή Η αντιπυρική προστασία δεν μπορεί να λειτουργεί με εξαιρέσεις. Αν ο πολίτης έχει υποχρέωση καθαρισμού, τότε:

* ο δήμος,

* η περιφέρεια,

* και το κράτος οφείλουν να υπόκεινται σε εξίσου σαφείς, διαφανείς και άμεσες συνέπειες όταν αμελούν τις δικές τους υποχρεώσεις.

Η προστασία του περιβάλλοντος και της ανθρώπινης ζωής απαιτεί συνεργασία — όχι μεταφορά όλης της ευθύνης προς τα κάτω.

Γιατί όταν η πολιτεία ζητά μόνο από τον πολίτη να αποδείξει την υπευθυνότητά του, αλλά δεν απαιτεί το ίδιο από τον εαυτό της, τότε η πρόληψη χάνει την ηθική της νομιμοποίηση.

Ενεργοί πολίτες “Η ελιά της Όρσας”